Ψηφιακό ευρώ: Πράσινο φως από το Ευρωκοινοβούλιο - Πώς θα λειτουργεί και τι θα αλλάξει στις πληρωμές με μετρητά
H σταδιακή εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις ηλεκτρονικές πληρωμές και να μειώσει τη χρήση φυσικού χρήματος σε πολλές καθημερινές συναλλαγές.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δίνει το «πράσινο φως» για την προώθηση του ψηφιακού ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα από τα πιο φιλόδοξα χρηματοοικονομικά έργα της Ευρωπαϊκής Ένωσης τις τελευταίες δεκαετίες. Πρόκειται για ένα νέο ψηφιακό νόμισμα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), το οποίο σχεδιάζεται να λειτουργήσει ως ηλεκτρονικό ισοδύναμο των μετρητών και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες πραγματοποιούν καθημερινές πληρωμές.
Τι είναι το ψηφιακό ευρώ
Το ψηφιακό ευρώ θα είναι ένα δημόσιο ψηφιακό μέσο πληρωμών που θα εκδίδεται από την ΕΚΤ και θα έχει την ίδια αξία με το φυσικό ευρώ. Δεν πρόκειται για κρυπτονόμισμα ούτε για ιδιωτικό ψηφιακό token, αλλά για επίσημο νόμισμα της Ευρωζώνης σε ηλεκτρονική μορφή. Στόχος του είναι να λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα μετρητά, προσφέροντας στους πολίτες μια ασφαλή, άμεση και εύχρηστη επιλογή για ηλεκτρονικές συναλλαγές, χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από ιδιωτικά συστήματα πληρωμών ή τραπεζικές κάρτες.
Πώς θα λειτουργεί στην πράξη
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΕΚΤ, οι πολίτες θα μπορούν να αποκτούν και να χρησιμοποιούν ψηφιακό ευρώ μέσω τραπεζικών εφαρμογών ή άλλων αδειοδοτημένων παρόχων πληρωμών. Το ψηφιακό πορτοφόλι θα λειτουργεί όπως ένας ηλεκτρονικός λογαριασμός, στον οποίο θα αποθηκεύονται τα ψηφιακά ευρώ. Οι συναλλαγές θα πραγματοποιούνται άμεσα, είτε online είτε offline. Η δυνατότητα offline πληρωμών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς θα επιτρέπει τη χρήση του ψηφιακού ευρώ ακόμη και χωρίς πρόσβαση στο διαδίκτυο, μέσω κινητών συσκευών ή ειδικών καρτών. Παράλληλα, η ΕΚΤ εξετάζει τη διαμόρφωση ενός συστήματος με πολύ χαμηλές ή μηδενικές προμήθειες για τους πολίτες, ώστε το νέο νόμισμα να είναι ελκυστικό και εύχρηστο στην καθημερινή χρήση.
Πότε θα κυκλοφορήσει
Η πολιτική έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο αποτελεί καθοριστικό βήμα στη μετάβαση από το στάδιο του σχεδιασμού στο στάδιο της υλοποίησης, καθώς το έργο εισέρχεται πλέον σε πιο προχωρημένη φάση θεσμικής και τεχνικής προετοιμασίας. Η ΕΚΤ σχεδιάζει να εκτελέσει ένα 12μηνο πιλοτικό πρόγραμμα του ψηφιακού ευρώ ξεκινώντας από το δεύτερο εξάμηνο του επόμενου έτους (2027), πριν από την πλήρη κυκλοφορία του το 2029.
Ο ρόλος των τραπεζών
Οι τράπεζες και οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στη διάθεση και λειτουργία του ψηφιακού ευρώ. Θα είναι υπεύθυνες για τη δημιουργία των ψηφιακών πορτοφολιών και την τεχνική υποστήριξη των συναλλαγών των πελατών τους. Ήδη η ΕΚΤ έχει προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό την τεχνική προετοιμασία του έργου, συμπεριλαμβανομένης της σύνταξης βασικών κανόνων λειτουργίας και της συνεργασίας με τεχνολογικούς παρόχους για την ανάπτυξη της απαραίτητης υποδομής. Η έγκριση του σχεδίου κανόνων από την οικονομική επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έρχεται μετά από τρία χρόνια διαμάχης μεταξύ της ΕΚΤ και των τραπεζών, οι οποίες ανησυχούσαν για τις εκροές καταθέσεων και την απώλεια εσόδων και επιδίωκαν να περιορίσουν το εύρος του έργου. «Η εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ θα μείωνε την υπερβολική εξάρτηση από μη ευρωπαίους παρόχους, καθιστώντας το ένα πανευρωπαϊκό μέσο πληρωμής και θα έφερνε το ενιαίο νόμισμα στην ψηφιακή εποχή, δίνοντας στους πολίτες της Ένωσης την ελευθερία να επιλέγουν να πληρώνουν με χρήματα κεντρικής τράπεζας στις καθημερινές τους συναλλαγές», αναφέρει το σχέδιο κανονισμού.
Τι θα αλλάξει στις πληρωμές με μετρητά
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που τίθενται είναι το τι θα συμβεί με τα μετρητά. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι το ψηφιακό ευρώ δεν έρχεται να καταργήσει το φυσικό χρήμα, αλλά να το συμπληρώσει. Τα μετρητά θα συνεχίσουν να αποτελούν νόμιμο μέσο πληρωμής σε όλη την Ευρωζώνη. Ωστόσο, η σταδιακή εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις ηλεκτρονικές πληρωμές και να μειώσει τη χρήση φυσικού χρήματος σε πολλές καθημερινές συναλλαγές, όπως αγορές, μεταφορές και υπηρεσίες. Επιπλέον, εξετάζεται η θέσπιση ορίων στη διακράτηση ψηφιακών ευρώ, ώστε να διασφαλιστεί η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος και να αποτραπεί μαζική μεταφορά καταθέσεων από τις εμπορικές τράπεζες προς την ΕΚΤ. Ο εν εξελίξει επανασχεδιασμός των τραπεζογραμματίων ευρώ, με βελτιωμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας, καταδεικνύει ότι η ΕΚΤ έχει δεσμευθεί για το μέλλον των μετρητών. Η ΕΚΤ επικροτεί τη δέσμη μέτρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το ενιαίο νόμισμα, η οποία διατηρεί την ελευθερία των ανθρώπων να επιλέγουν μεταξύ μετρητών και ψηφιακού ευρώ όταν θα πληρώνουν με χρήμα κεντρικής τράπεζας.
Ιδιωτικότητα και ασφάλεια των συναλλαγών
Ένα κρίσιμο ζήτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης είναι η προστασία της ιδιωτικότητας των συναλλαγών. Η ΕΚΤ και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί έχουν δεσμευτεί ότι το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει υψηλό επίπεδο προστασίας προσωπικών δεδομένων, ιδιαίτερα στις offline πληρωμές, οι οποίες θα προσεγγίζουν τη λειτουργία των μετρητών. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κυβερνοασφάλεια, ώστε το νέο σύστημα να είναι ανθεκτικό σε επιθέσεις και τεχνικές παραβιάσεις.
