Τουρισμός δύο ταχυτήτων: Ρεκόρ κερδών για τις επιχειρήσεις, εργασιακή εξουθένωση για τους εργαζόμενους
80.000 θέσεις εργασίας παραμένουν κενές κάθε χρόνο στον τουρισμό και την εστίαση. Θεωρητικές έννοιες το πενθήμερο και το 8ωρο.
Την ώρα που η κυβέρνηση πανηγυρίζει για τα νέα ρεκόρ αφίξεων και εσόδων στον ελληνικό τουρισμό, οι εργαζόμενοι του κλάδου καταγγέλλουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα πίσω από τη βιτρίνα της «τουριστικής επιτυχίας». Ελλείψεις προσωπικού, εξαντλητικά ωράρια, καταστρατήγηση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, αμφισβητούμενη εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας και χιλιάδες εργαζόμενοι που εγκαταλείπουν τον κλάδο συνθέτουν, σύμφωνα με τις καταγγελίες της ΠΟΕΕΤ, μια εικόνα βαθιάς εργασιακής κρίσης.
Η κατάσταση, όπως περιγράφεται από τους εκπροσώπους των εργαζομένων, δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο αλλά μια παγιωμένη πραγματικότητα που επεκτείνεται σε ολόκληρο το φάσμα του τουρισμού και της εστίασης. Παρά τα συνεχή κυβερνητικά αφηγήματα περί ανάπτυξης και ευημερίας, οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν ότι το κόστος αυτής της ανάπτυξης μεταφέρεται σχεδόν αποκλειστικά στις δικές τους πλάτες.
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται προκαλούν έντονο προβληματισμό. Σύμφωνα με την ΠΟΕΕΤ, περίπου 80.000 θέσεις εργασίας παραμένουν κενές κάθε χρόνο στον τουρισμό και την εστίαση. Αντί η κυβέρνηση να αναζητήσει τις αιτίες που διώχνουν τους εργαζόμενους από τον κλάδο, επιλέγει – σύμφωνα με την Ομοσπονδία – να αντιμετωπίζει το πρόβλημα αποκλειστικά μέσω της εισαγωγής εργατικού δυναμικού από τρίτες χώρες, χωρίς να αγγίζει τις συνθήκες που οδήγησαν χιλιάδες Έλληνες να εγκαταλείψουν τα τουριστικά επαγγέλματα.
Χαρακτηριστικό των εξελίξεων είναι το εύρημα ελέγχου σε ξενοδοχειακή μονάδα όπου, σύμφωνα με τις καταγγελίες, από περίπου 80 εργαζόμενους μόλις τρεις ήταν Έλληνες. Το περιστατικό αναδεικνύεται ως σύμπτωμα μιας βαθύτερης κρίσης που εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια στον κλάδο. Οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι η φυγή των Ελλήνων δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα χαμηλών αποδοχών, εντατικοποίησης της εργασίας, αβεβαιότητας και συστηματικής υποβάθμισης των εργασιακών όρων.
Παράλληλα, καταγγέλλονται σοβαρές παρατυπίες σε ό,τι αφορά την απασχόληση εργαζομένων από τρίτες χώρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, κατά τη διάρκεια ελέγχων εντοπίστηκαν περιπτώσεις όπου οι δηλωμένες βάρδιες δεν συνέπιπταν με την πραγματική εργασία των απασχολουμένων. Οι καταγγελίες εγείρουν ερωτήματα για το εάν τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες, οι ώρες εργασίας και οι αμοιβές που προβλέπει η νομοθεσία.
Στο στόχαστρο βρίσκεται και η ψηφιακή κάρτα εργασίας, ένα μέτρο που η κυβέρνηση παρουσίασε ως τομή για την προστασία των εργαζομένων. Ωστόσο, οι καταγγελίες που έρχονται από τον χώρο του τουρισμού δείχνουν ότι η πραγματικότητα απέχει σημαντικά από τις εξαγγελίες. Εργαζόμενοι αναφέρουν ότι η υπερεργασία και τα εξαντλητικά ωράρια συνεχίζονται, ενώ δεν λείπουν οι αναφορές για πρακτικές που αλλοιώνουν ή παρακάμπτουν τον πραγματικό έλεγχο του χρόνου εργασίας.
Η εικόνα που μεταφέρουν οι εργαζόμενοι είναι εκείνη ενός κλάδου όπου το πενθήμερο και το οκτάωρο αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο ως θεωρητικές έννοιες. Συνεχόμενες ημέρες εργασίας χωρίς επαρκή ανάπαυση, δεκάδες απλήρωτες ώρες υπερωριών και διαρκής πίεση για αύξηση της παραγωγικότητας αποτελούν, σύμφωνα με τις καταγγελίες, καθημερινότητα σε πολλές επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται και στους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Η ΠΟΕΕΤ υποστηρίζει ότι οι έλεγχοι παραμένουν ανεπαρκείς και δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες του κλάδου. Ως αποτέλεσμα, εργοδοτικές πρακτικές που παραβιάζουν την εργατική νομοθεσία συνεχίζουν να εμφανίζονται με μεγάλη συχνότητα, ενώ οι εργαζόμενοι αισθάνονται ότι δεν διαθέτουν ουσιαστική προστασία απέναντι στην αυθαιρεσία.
Παράλληλα, καταγγέλλεται ότι η κυβέρνηση επιδεικνύει αδράνεια απέναντι στα προβλήματα των εποχικά εργαζομένων. Η περιορισμένη διάρκεια του επιδόματος ανεργίας, η αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών κατά τη χειμερινή περίοδο και η συνεχιζόμενη ακρίβεια επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο μια ήδη δύσκολη πραγματικότητα για χιλιάδες οικογένειες που εξαρτώνται από τον τουρισμό.
Το χάσμα ανάμεσα στην εικόνα που προβάλλεται για τον ελληνικό τουρισμό και στις συνθήκες που βιώνουν οι εργαζόμενοι φαίνεται να διευρύνεται. Από τη μία πλευρά καταγράφονται ιστορικά υψηλά έσοδα, επενδύσεις και διαδοχικά ρεκόρ επισκεπτών. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν ότι η ανάπτυξη αυτή οικοδομείται πάνω στην εργασιακή εξάντληση, στην αποδυνάμωση των δικαιωμάτων και στην αδυναμία εφαρμογής της νομοθεσίας.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η πανελλαδική απεργιακή κινητοποίηση που έχει προκηρύξει η ΠΟΕΕΤ για τις 24 Ιουνίου αποτελεί, σύμφωνα με τους εργαζόμενους, μια προσπάθεια να αναδειχθούν τα προβλήματα που κρύβονται πίσω από τους πανηγυρισμούς για τα τουριστικά ρεκόρ. Το βασικό μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η επιτυχία του ελληνικού τουρισμού δεν μπορεί να μετριέται μόνο με αριθμούς αφίξεων και έσοδα, όταν ένα μεγάλο μέρος των ανθρώπων που στηρίζουν καθημερινά τον κλάδο καταγγέλλει ότι εργάζεται υπό συνθήκες που παραπέμπουν σε εργασιακή εξουθένωση και συστηματική υποβάθμιση των δικαιωμάτων του.
