Νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες κατά του ξεπλύματος χρήματος: Τι αλλάζει για τράπεζες, επιχειρήσεις και επαγγελματίες στην Ελλάδα
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις και τις τράπεζες, οι νέες απαιτήσεις σηματοδοτούν ένα ακόμη βήμα προς ένα αυστηρότερο και περισσότερο εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο κατά του οικονομικού εγκλήματος.
Ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο τράπεζες, λογιστές, δικηγόροι, μεσίτες ακινήτων και άλλοι υπόχρεοι φορείς θα παρακολουθούν τους πελάτες τους προωθεί η νέα Ευρωπαϊκή Αρχή για την Καταπολέμηση του Ξεπλύματος Χρήματος (AMLA), η οποία έθεσε σε δημόσια διαβούλευση ένα νέο πλαίσιο κατευθυντήριων γραμμών για τη συνεχή παρακολούθηση των επιχειρηματικών σχέσεων και των συναλλαγών.
Το κείμενο αποτελεί ένα από τα πρώτα σημαντικά βήματα εφαρμογής του νέου ευρωπαϊκού πακέτου κανόνων κατά του ξεπλύματος χρήματος που εγκρίθηκε το 2024 και αποσκοπεί στη δημιουργία ενιαίων προτύπων ελέγχου σε όλα τα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την AMLA, στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι οι υπόχρεες επιχειρήσεις θα διαθέτουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς για τον εντοπισμό ύποπτων συναλλαγών, τη διαρκή επικαιροποίηση των στοιχείων των πελατών τους και την έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Η νέα προσέγγιση της AMLA δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη λεγόμενη «συνεχή παρακολούθηση» (ongoing monitoring). Μέχρι σήμερα πολλές επιχειρήσεις επικεντρώνονταν κυρίως στον αρχικό έλεγχο του πελάτη κατά το άνοιγμα ενός λογαριασμού ή την έναρξη μιας συνεργασίας. Με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές, η υποχρέωση επεκτείνεται σε ολόκληρη τη διάρκεια της σχέσης με τον πελάτη, απαιτώντας συνεχή αξιολόγηση της συμπεριφοράς, των συναλλαγών και τυχόν μεταβολών στο προφίλ κινδύνου του.
Η AMLA ξεκαθαρίζει ότι η παρακολούθηση δεν θα αφορά μόνο τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές, αλλά και ευρύτερες δραστηριότητες που ενδέχεται να υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο. Για παράδειγμα, αλλαγές στη μετοχική σύνθεση μιας εταιρείας, ξαφνικές μεταβολές στην οικονομική κατάσταση ενός πελάτη, νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες ή ακόμη και αρνητικά δημοσιεύματα στον Τύπο θα μπορούν να ενεργοποιούν διαδικασίες επανελέγχου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να αξιοποιούν τόσο χειροκίνητα όσο και αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης. Η χρήση προηγμένων αναλυτικών εργαλείων και τεχνητής νοημοσύνης ενθαρρύνεται, χωρίς όμως να καθίσταται υποχρεωτική. Η Αρχή επισημαίνει ότι η τεχνολογία μπορεί να βελτιώσει τον εντοπισμό ύποπτων προτύπων συμπεριφοράς, υπό την προϋπόθεση ότι οι αποφάσεις παραμένουν ελέγξιμες και υπόκεινται σε ανθρώπινη εποπτεία.
Ένα ακόμη σημείο με ενδιαφέρον είναι η δυνατότητα προσωρινής αναστολής υπηρεσιών ή συναλλαγών όταν ένας πελάτης δεν παρέχει τα απαραίτητα επικαιροποιημένα στοιχεία. Σύμφωνα με το σχέδιο της AMLA, οι υπόχρεοι φορείς θα μπορούν να περιορίζουν ή να αναστέλλουν συγκεκριμένες δραστηριότητες έως ότου λάβουν τα απαιτούμενα έγγραφα, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις θα μπορούν ακόμη και να τερματίζουν τη συνεργασία.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις και το χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι νέες απαιτήσεις σηματοδοτούν ένα ακόμη βήμα προς ένα αυστηρότερο και περισσότερο εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο κατά του οικονομικού εγκλήματος. Παρά το πρόσθετο διοικητικό κόστος που συνεπάγονται, οι κανόνες θεωρείται ότι θα ενισχύσουν τη διαφάνεια, την αξιοπιστία της αγοράς και την εμπιστοσύνη των επενδυτών, στοιχεία που παραμένουν κρίσιμα για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.
Η δημόσια διαβούλευση θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 3 Σεπτεμβρίου 2026 και η τελική μορφή των κατευθυντήριων γραμμών αναμένεται να δημοσιευθεί το τέταρτο τρίμηνο του ίδιου έτους.
