Κάτοικοι εξωτερικού: Τι ισχύει για ΕΝΦΙΑ, κληρονομιές και δηλώσεις
Για την αγορά ακινήτου στην Ελλάδα απαιτείται σύνταξη συμβολαίου στη χώρα.
Σημαντικές φορολογικές και περιουσιακές υποχρεώσεις εξακολουθούν να διατηρούν οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού που έχουν δεσμούς με την Ελλάδα, είτε μέσω ακινήτων είτε μέσω εισοδημάτων ή κληρονομικών δικαιωμάτων. Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες για τη φορολογία εισοδήματος, τις αγορές ακινήτων, την εισαγωγή συναλλάγματος αλλά και τον προσδιορισμό της φορολογικής κατοικίας.
Σε περίπτωση κληρονομιάς, επιβάλλεται φόρος κληρονομιάς για κάθε περιουσιακό στοιχείο που βρίσκεται στην Ελλάδα και περιέρχεται σε αλλοδαπούς λόγω θανάτου, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας του δικαιούχου.
Όσον αφορά τη φορολογία εισοδήματος, οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού που αποκτούν εισοδήματα στην Ελλάδα φορολογούνται στη χώρα φορολογικής κατοικίας τους για το παγκόσμιο εισόδημά τους, ενώ ο τρόπος αποφυγής διπλής φορολόγησης ρυθμίζεται συνήθως μέσω των διμερών συμβάσεων που έχει υπογράψει η Ελλάδα με άλλα κράτη.
Παράλληλα, υποχρέωση υποβολής φορολογικής δήλωσης στην Ελλάδα υπάρχει μόνο όταν αποκτώνται εισοδήματα στη χώρα. Εφόσον ο φορολογικός κάτοικος αλλοδαπής δεν αποκτά ελληνικό εισόδημα, δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις περί τεκμηρίων διαβίωσης και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων και δεν απαιτείται υποβολή δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
Ωστόσο, οι υποχρεώσεις παραμένουν για όσους διαθέτουν ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα, καθώς ο ΕΝΦΙΑ επιβάλλεται κανονικά κάθε χρόνο χωρίς πρόβλεψη απαλλαγής λόγω κατοικίας στο εξωτερικό.
Ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν και για την εισαγωγή συναλλάγματος. Για τους φορολογικούς κατοίκους εξωτερικού δεν απαιτείται δικαιολόγηση προέλευσης των χρημάτων που εισάγονται στην Ελλάδα, με την προϋπόθεση ότι η μεταφορά γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος.
Αντίστοιχες διευκολύνσεις προβλέπονται και για όσους επαναπατρίζονται. Δεν απαιτείται δικαιολόγηση προέλευσης συναλλάγματος όταν πρόκειται για άτομα που διέμεναν τουλάχιστον τρία χρόνια στο εξωτερικό και εισάγουν τα κεφάλαια εντός δύο ετών από τη μετοικεσία τους στην Ελλάδα. Επίσης, ευνοϊκό καθεστώς ισχύει για όσους είχαν συνεχή παραμονή πέντε ετών στο εξωτερικό και τα ποσά προέρχονται από τραπεζικές καταθέσεις στην Ε.Ε., στον ΕΟΧ ή σε ελληνικές τράπεζες του εξωτερικού, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Για την αγορά ακινήτου στην Ελλάδα απαιτείται σύνταξη συμβολαίου στη χώρα. Εφόσον ο αγοραστής δεν μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως, προβλέπεται η δυνατότητα εκπροσώπησης μέσω πληρεξουσίου που εκδίδεται από ελληνική προξενική αρχή. Η μεταφορά των χρημάτων πρέπει να πραγματοποιείται μέσω τραπέζης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τόσο το συμβόλαιο όσο και η εξόφληση μπορούν να ολοκληρωθούν στο εξωτερικό, με τα σχετικά δικαιολογητικά να τίθενται στη διάθεση των φορολογικών αρχών εφόσον ζητηθούν.
Την ίδια στιγμή, κρίσιμο παραμένει το ζήτημα του χαρακτηρισμού ενός φυσικού προσώπου ως φορολογικού κατοίκου Ελλάδας. Ως φορολογικός κάτοικος θεωρείται όποιος διατηρεί στην Ελλάδα τη μόνιμη ή κύρια κατοικία, τη συνήθη διαμονή ή το κέντρο των ζωτικών του συμφερόντων, δηλαδή τους προσωπικούς και οικονομικούς δεσμούς του. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και Έλληνες διπλωματικοί, προξενικοί ή δημόσιοι λειτουργοί που υπηρετούν στο εξωτερικό.
Επιπλέον, φορολογικός κάτοικος Ελλάδας θεωρείται και κάθε φυσικό πρόσωπο που παραμένει στη χώρα για περισσότερες από 183 ημέρες συνολικά μέσα σε οποιαδήποτε περίοδο δώδεκα μηνών, με την ιδιότητα αυτή να ισχύει από την πρώτη ημέρα παρουσίας του στην Ελλάδα.
Εξαίρεση προβλέπεται μόνο για πρόσωπα που βρίσκονται στη χώρα αποκλειστικά για τουριστικούς, ιατρικούς ή παρόμοιους ιδιωτικούς λόγους, υπό την προϋπόθεση ότι η παραμονή τους δεν υπερβαίνει τις 365 ημέρες, ακόμη και αν μεσολαβούν σύντομα διαστήματα παραμονής στο εξωτερικό.
