Η Ελλάδα κρατά αποστάσεις από την ευρωπαϊκή συζήτηση για νέο φόρο στα υπερκέρδη των διυλιστηρίων
Η στάση της ελληνικής πλευράς διαφοροποιείται από εκείνη άλλων ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίες εξετάζουν την επαναφορά έκτακτων φόρων στα λεγόμενα «ουρανοκατέβατα κέρδη» του ενεργειακού τομέα.
Παρά τη νέα άνοδο στις διεθνείς τιμές ενέργειας και τη συζήτηση που έχει ανοίξει εκ νέου στην Ευρώπη για τη φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών ομίλων, η ελληνική κυβέρνηση δεν προτίθεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να προχωρήσει στην επιβολή νέας έκτακτης φορολόγησης στα διυλιστήρια και τις εταιρείες του κλάδου. Η Αθήνα εμφανίζεται να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, ωστόσο κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι δεν βρίσκεται στο τραπέζι κάποιο νέο μέτρο αντίστοιχο εκείνου που είχε εφαρμοστεί κατά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η στάση της ελληνικής πλευράς διαφοροποιείται από εκείνη άλλων ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίες εξετάζουν την επαναφορά έκτακτων φόρων στα λεγόμενα «ουρανοκατέβατα κέρδη» του ενεργειακού τομέα, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή έχουν προκαλέσει νέα αναταραχή στις αγορές καυσίμων.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν χθες τα οικονομικά αποτελέσματα της Shell, η οποία ανακοίνωσε ιδιαίτερα ισχυρή κερδοφορία για το πρώτο τρίμηνο του 2026. Ο βρετανικός ενεργειακός κολοσσός κατέγραψε προσαρμοσμένα καθαρά κέρδη ύψους 6,9 δισ. δολαρίων, ξεπερνώντας τις προβλέψεις των αναλυτών, ενώ παράλληλα προχώρησε σε αύξηση του μερίσματός του κατά 5%. Η εταιρεία επωφελήθηκε σημαντικά από τη μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου και τις υψηλές αποδόσεις του τομέα εμπορίας πετρελαίου και διύλισης, ακολουθώντας την τάση που καταγράφεται και σε άλλους μεγάλους ευρωπαϊκούς ομίλους όπως η BP και η TotalEnergies.
Η μεγάλη κερδοφορία των ενεργειακών επιχειρήσεων, λόγω των έκτακτων συνθηκών, έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για έκτακτη φορολόγηση σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Η Πορτογαλία ανακοίνωσε ήδη ότι εξετάζει την επιβολή νέου φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, στα πρότυπα του μηχανισμού που είχε εφαρμοστεί το 2022 κατά τη διάρκεια της ουκρανικής κρίσης. Ο Πορτογάλος υπουργός Οικονομικών, Χοακίμ Μιράντα Σαρμέντο, δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα επανεξετάσει τα τότε μέτρα και θα παρουσιάσει σύντομα σχετική πρόταση στο κοινοβούλιο, σημειώνοντας ότι η σημερινή κρίση διαφέρει από εκείνη του 2022, αλλά εξακολουθεί να προκαλεί έντονη πίεση στις τιμές των καυσίμων.
Παράλληλα, πέντε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης —μεταξύ αυτών η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Αυστρία— έχουν ζητήσει να εξεταστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο η δυνατότητα επιβολής φόρου στα απροσδόκητα κέρδη των ενεργειακών ομίλων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέχρι στιγμής αποφεύγει να υιοθετήσει μια ενιαία πανευρωπαϊκή προσέγγιση, ωστόσο ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις έχει επιβεβαιώσει ότι το αίτημα βρίσκεται υπό εξέταση.
Η Κομισιόν εισηγείται προς τα κράτη-μέλη να εξετάσουν απολύτως στοχευμένα μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αξιοποίησης έκτακτης φορολόγησης ως εργαλείου χρηματοδότησης αυτών των παρεμβάσεων. Παρ’ όλα αυτά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταστήσει σαφές ότι τέτοιου είδους πρωτοβουλίες αποτελούν πρωτίστως ευθύνη των εθνικών κυβερνήσεων.
