Σε πλήρη λειτουργία ο νέος εξωδικαστικός μηχανισμός για την προστασία της κύριας κατοικίας
Η νέα διαδικασία επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ισχυρότερο πλέγμα προστασίας της κύριας κατοικίας και ταυτόχρονα να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στους οφειλέτες που επιδιώκουν μια βιώσιμη διευθέτηση των υποχρεώσεών τους.
Σε πλήρη εφαρμογή τίθεται από σήμερα, 21 Σεπτεμβρίου 2026, το νέο ενισχυμένο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών, με βασική αλλαγή τη δυνατότητα των δανειοληπτών να διαχωρίζουν το σπίτι στο οποίο κατοικούν από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία τους κατά τη διαδικασία ρύθμισης των χρεών τους.
Η νέα διαδικασία επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ισχυρότερο πλέγμα προστασίας της κύριας κατοικίας και ταυτόχρονα να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στους οφειλέτες που επιδιώκουν μια βιώσιμη διευθέτηση των υποχρεώσεών τους.
Ειδικότερα, κατά την υποβολή της αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, ο δανειολήπτης μπορεί πλέον να ζητήσει ρύθμιση των οφειλών του με προστασία της κύριας κατοικίας, διαχωρίζοντάς την από τα υπόλοιπα ακίνητα που διαθέτει.
Στην περίπτωση αυτή, για τον υπολογισμό της σχετικής ρύθμισης λαμβάνεται υπόψη η αξία της κύριας κατοικίας. Το νέο μοντέλο μπορεί έτσι να οδηγήσει σε μεγαλύτερη διαγραφή οφειλής και χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση. Ως αντιστάθμισμα, ωστόσο, ο οφειλέτης συναινεί στην εκούσια ρευστοποίηση των υπόλοιπων περιουσιακών του στοιχείων, μέσω απλοποιημένης διαδικασίας πλειστηριασμού.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τους ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία, οι πιστωτές υποχρεούνται να υποβάλουν την εναλλακτική πρόταση ρύθμισης που προβλέπει τη διάσωση της κύριας κατοικίας και τη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων.
Η τελική επιλογή παραμένει στον οφειλέτη, ο οποίος έχει τη δυνατότητα είτε να αποδεχθεί είτε να απορρίψει την αντιπρόταση. Σε περίπτωση που δεν την αποδεχθεί, θα λάβει την πρόταση του Εξωδικαστικού Μηχανισμού όπως αυτή ισχύει χωρίς την εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του.
Κρίσιμο στοιχείο του νέου πλαισίου είναι η προστασία που ενεργοποιείται μετά την οριστική υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης. Από το σημείο αυτό απαγορεύεται κάθε πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης, πλειστηριασμού ή λήψης ασφαλιστικών μέτρων εις βάρος της κύριας κατοικίας από τους πιστωτές που καλύπτονται από τη ρύθμιση, υπό την προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης τηρεί τους συμφωνημένους όρους.
Παράλληλα, η σύμβαση αναδιάρθρωσης αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου, με στόχο η διαδικασία να ολοκληρώνεται με σαφείς όρους και ασφάλεια για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Πώς λειτουργεί στην πράξη
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα οφειλέτη με συνολικά χρέη 300.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 150.000 ευρώ και επιπλέον ακίνητη περιουσία συνολικής αξίας 50.000 ευρώ.
Ο συγκεκριμένος οφειλέτης υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού και δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του.
Με τη νέα διαδικασία, η πλατφόρμα διαχωρίζει την κύρια κατοικία, αξίας 150.000 ευρώ, από τα υπόλοιπα ακίνητα, αξίας 50.000 ευρώ. Η ρύθμιση για την προστασία της κατοικίας υπολογίζεται με βάση την αξία της τελευταίας, ενώ τα υπόλοιπα ακίνητα οδηγούνται σε ρευστοποίηση σύμφωνα με τους όρους του μηχανισμού.
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, από την αρχική συνολική οφειλή των 300.000 ευρώ προκύπτει, βάσει του αλγορίθμου, διαγραφή 150.000 ευρώ. Παράλληλα, οι πιστωτές ικανοποιούνται κατά 50.000 ευρώ από τη ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας, ενώ η οφειλή που παραμένει προς ρύθμιση ανέρχεται σε 150.000 ευρώ.
Το ποσό των 150.000 ευρώ μπορεί να ρυθμιστεί σε χρονικό ορίζοντα έως και 35 ετών, ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη και τους όρους που προκύπτουν από τη διαδικασία. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η διαμόρφωση χαμηλότερης και βιώσιμης μηνιαίας δόσης.
«Ασπίδα» για την κύρια κατοικία όσο τηρείται η ρύθμιση
Με την υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης, η κύρια κατοικία προστατεύεται από πλειστηριασμό εκ μέρους των πιστωτών των οποίων οι απαιτήσεις έχουν ρυθμιστεί μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, στους οποίους μπορεί να περιλαμβάνονται τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, το Δημόσιο και φορείς κοινωνικής ασφάλισης.
Βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της προστασίας είναι η συνεπής εξυπηρέτηση της νέας ρύθμισης από τον οφειλέτη.
Στο ενδεικτικό παράδειγμα, ο δανειολήπτης διατηρεί την κύρια κατοικία αξίας 150.000 ευρώ, συναινεί στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων αξίας 50.000 ευρώ και βλέπει την προς ρύθμιση οφειλή να περιορίζεται από τις 300.000 στις 150.000 ευρώ, με δυνατότητα αποπληρωμής σε βάθος έως 35 ετών.
