Επίδομα ανεργίας: Τι παίρνουν σήμερα οι άνεργοι - Οι αντιδράσεις των εργαζομένων και των ανέργων
Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται ξανά το επίδομα ανεργίας, με το ενδεχόμενο περιορισμού της διάρκειάς του να προκαλεί αντιδράσεις. Την ίδια ώρα, σε εφαρμογή βρίσκεται ήδη το κλιμακωτό μοντέλο της ΔΥΠΑ, που συνδέει περισσότερο την παροχή με τον μισθό, τις ημέρες εργασίας και το ασφαλιστικό ιστορικό του ανέργου.
Ο ντόρος γύρω από το επίδομα ανεργίας φέρνει ξανά στην επιφάνεια ένα ζήτημα που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους: πόσο πρέπει να διαρκεί η οικονομική στήριξη όταν κάποιος χάνει τη δουλειά του και ποιο θα πρέπει να είναι το ύψος της.
Από τη μία πλευρά παραμένει σε ισχύ το υφιστάμενο τακτικό επίδομα ανεργίας και από την άλλη εφαρμόζεται το νέο κλιμακωτό επίδομα, το οποίο αλλάζει τον τρόπο υπολογισμού και καταβολής της παροχής.
Πόσα χρήματα παίρνει σήμερα ένας άνεργος
Στο υφιστάμενο σύστημα, το βασικό μηνιαίο επίδομα ανέρχεται σήμερα σε 565 ευρώ για την ανώτερη κατηγορία αποδοχών. Για εργαζόμενους με χαμηλότερο μέσο όρο μικτών αποδοχών, το ποσό πέφτει στα 423,75 ευρώ ή στα 282,50 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία εντάσσονται.
Για κάθε προστατευόμενο μέλος προβλέπεται προσαύξηση 10%.
Η διάρκεια της τακτικής επιδότησης δεν είναι ίδια για όλους. Με βάση τις ημέρες ασφάλισης και το προηγούμενο ασφαλιστικό ιστορικό, μπορεί να κυμαίνεται από 5 έως 12 μήνες.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ένα από τα βασικά σημεία της σημερινής συζήτησης: το επίδομα δεν είναι ένα ενιαίο ποσό που χορηγείται με τους ίδιους όρους σε όλους τους ανέργους, αλλά εξαρτάται από τον εργασιακό και ασφαλιστικό βίο του δικαιούχου.
Το κλιμακωτό μοντέλο
Παράλληλα, η ΔΥΠΑ εφαρμόζει το νέο σύστημα επιδότησης. Η βασική αλλαγή είναι ότι το επίδομα ξεκινά από υψηλότερο επίπεδο και μειώνεται σταδιακά όσο περνούν οι μήνες ανεργίας.
Για έναν εργαζόμενο με μέσο όρο μικτών αποδοχών 980 ευρώ, για παράδειγμα, το σταθερό μέρος της επιδότησης ανέρχεται περίπου σε 719 ευρώ τον μήνα κατά το πρώτο τρίμηνο. Στη συνέχεια μειώνεται στα 616,25 ευρώ, στα 513,75 ευρώ και στα 411 ευρώ στα επόμενα τρίμηνα. Εφόσον η επιδότηση συνεχιστεί, το ποσό υποχωρεί στα 308,25 ευρώ και στη συνέχεια στα 205,50 ευρώ.
Το ποσό αυτό αφορά το σταθερό μέρος της παροχής. Για ορισμένους δικαιούχους μπορεί να προστεθεί και μεταβλητό τμήμα, το οποίο υπολογίζεται με βάση στοιχεία όπως τα χρόνια ασφάλισης και οι προηγούμενες αποδοχές.
Η διάρκεια του νέου συστήματος μπορεί, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να φτάσει μέχρι και τους 24 μήνες.
Με απλά λόγια, το νέο μοντέλο επιχειρεί να δώσει μεγαλύτερη οικονομική ανάσα στον άνεργο κατά τους πρώτους μήνες και στη συνέχεια να μειώνει σταδιακά την παροχή, δημιουργώντας παράλληλα ισχυρότερη σύνδεση ανάμεσα στο επίδομα και στις εισφορές που έχουν καταβληθεί.
Γιατί αντιδρά ο ΠΑΝΣΥΠΟ
Ο ΠΑΝΣΥΠΟ βάζει στο επίκεντρο της κριτικής του την έννοια της ανταποδοτικότητας. Η θέση του είναι ότι το επίδομα ανεργίας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως κρατικό βοήθημα που παρέχεται κατά βούληση, αλλά ως ασφαλιστική παροχή που συνδέεται με εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών.
Με αυτή τη λογική, υποστηρίζει ότι όποιος έχει εργαστεί και έχει καταβάλει εισφορές δεν ζητά «χάρη» όταν μένει άνεργος, αλλά ενεργοποιεί ένα δικαίωμα κοινωνικής ασφάλισης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στον ΠΑΝΣΥΠΟ η περίπτωση των εποχικά εργαζόμενων, κυρίως στον τουρισμό και την εστίαση. Πρόκειται για εργαζόμενους που μπορεί να έχουν κανονική απασχόληση για αρκετούς μήνες τον χρόνο, αλλά στη συνέχεια να μένουν εκτός εργασίας για μεγάλο χρονικό διάστημα λόγω της ίδιας της εποχικότητας του κλάδου.
Ο ΠΑΝΣΥΠΟ ζητά, μεταξύ άλλων, την ουσιαστική ενίσχυση της προστασίας αυτών των εργαζομένων και την αναπροσαρμογή του ειδικού εποχικού βοηθήματος, το οποίο σήμερα κυμαίνεται περίπου από 719 έως 1.438 ευρώ, ανάλογα με τον κλάδο και τις προϋποθέσεις.
Το μεγάλο ερώτημα
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τα ποσά. Αφορά κυρίως το τι συμβαίνει όταν το επίδομα τελειώσει και ο άνεργος εξακολουθεί να μην έχει βρει δουλειά.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλά επίπεδα μακροχρόνιας ανεργίας, ενώ σημαντικό μέρος των νέων προσλήψεων αφορά χαμηλά αμειβόμενες ή μερικής απασχόλησης θέσεις.
Έτσι, το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η μικρότερη διάρκεια της επιδότησης θα λειτουργήσει πράγματι ως κίνητρο για την επιστροφή στην εργασία ή αν θα αυξήσει την πίεση προς τους ανέργους να αποδεχθούν οποιαδήποτε διαθέσιμη θέση, ανεξάρτητα από μισθό, διάρκεια και ποιότητα.
