Συνταγματικό το πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους - Τι έκρινε το ΣτΕ για το βρεφικό γάλα
Η υπόθεση αφορούσε την υπουργική απόφαση που καθορίζει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων του κλάδου
Το Συμβούλιο της Επικρατείας επικύρωσε τη νομιμότητα του ανώτατου μικτού περιθωρίου κέρδους στις επιχειρήσεις παραγωγής και εμπορίας βρεφικού γάλακτος και συναφών προϊόντων, απορρίπτοντας την αίτηση ακύρωσης που είχε κατατεθεί κατά της σχετικής υπουργικής απόφασης.
Με την υπ' αριθμ. 1084/2026 απόφαση του Δ' Τμήματος, το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο έκρινε ότι το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο είναι συμβατό τόσο με το Σύνταγμα όσο και με το ενωσιακό δίκαιο.
Η υπόθεση αφορούσε την υπουργική απόφαση που καθορίζει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων του κλάδου, βάσει του οποίου προσδιορίζεται το ανώτατο μικτό περιθώριο κέρδους, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών και την προστασία της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών.
Στο σκεπτικό της απόφασης, το ΣτΕ επισημαίνει ότι η Πολιτεία, υπό εξαιρετικές συνθήκες και για επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, μπορεί να επιβάλλει περιορισμούς στην επιχειρηματική ελευθερία, όπως ο καθορισμός ανώτατου μικτού περιθωρίου κέρδους, χωρίς να παραβιάζει τις συνταγματικές διατάξεις ή το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η κρίση αυτή διαμορφώνει, σύμφωνα με νομικούς κύκλους, ένα ευρύτερο νομολογιακό πλαίσιο για τα όρια της κρατικής παρέμβασης στην αγορά με σκοπό την προστασία των καταναλωτών.
Οι δικαστές έκριναν ότι οι περιορισμοί που θεσπίστηκαν με τον νόμο 5082/2024 και εξειδικεύθηκαν με την επίμαχη υπουργική απόφαση υπαγορεύθηκαν από σοβαρούς λόγους υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος. Όπως αναφέρεται στην απόφαση, το μέτρο αποσκοπεί στην άμεση προστασία των καταναλωτών, λαμβάνοντας υπόψη τις διαχρονικά υψηλές τιμές των βρεφικών παρασκευασμάτων, την ανελαστική ζήτησή τους, δημογραφικούς παράγοντες και την ανάγκη διαφύλαξης της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών εν μέσω της διεθνούς πληθωριστικής κρίσης.
Παράλληλα, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι δεν προέκυψαν στοιχεία που να αποδεικνύουν πως το επιβληθέν ανώτατο περιθώριο κέρδους οδηγεί τις επιχειρήσεις σε τιμές κάτω του πραγματικού κόστους ή σε συνολικά ζημιογόνο αποτέλεσμα. Αντίθετα, έκρινε ότι το μέτρο είναι πρόσφορο, αναγκαίο και σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας, καθώς το όφελος για την προστασία των καταναλωτών δεν βρίσκεται σε προφανή δυσαναλογία με τον προσωρινό περιορισμό της επιχειρηματικής ελευθερίας.
Ως προς τη συμβατότητα της ρύθμισης με το ενωσιακό δίκαιο, το ΣτΕ έκρινε ότι το μέτρο εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από την προέλευση των προϊόντων, επηρεάζοντας εξίσου τα εγχώρια και τα εισαγόμενα προϊόντα. Κατά συνέπεια, δεν συνιστά εμπόδιο στο ενδοκοινοτικό εμπόριο ούτε μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος με ποσοτικό περιορισμό, ακόμη και αν η πλειονότητα των βρεφικών παρασκευασμάτων εισάγεται από άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τέλος, το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο επισήμανε ότι οι διατάξεις της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης περί ελεύθερου ανταγωνισμού δεν αποκλείουν τη θέσπιση κανόνων για τον καθορισμό τιμών πώλησης, όταν αυτοί εξυπηρετούν την προστασία των καταναλωτών και δεν αποσκοπούν ούτε ενθαρρύνουν τη νόθευση του ανταγωνισμού μέσω εναρμονισμένων τιμών.
