Οδηγός για τις ταμειακές μηχανές: Τι αλλάζει στα πρόστιμα – Πότε κινδυνεύετε με 500 ευρώ και πότε με 2.500 ευρώ
Η ΑΑΔΕ με τη νέα εγκύκλιο (Ε.2044) δίνει αναλυτικές διευκρινίσεις για το πώς εφαρμόζονται τα πρόστιμα που αφορούν τις ταμειακές μηχανές (Φορολογικούς Ηλεκτρονικούς Μηχανισμούς - ΦΗΜ), βάζοντας τέλος στις διαφορετικές ερμηνείες που υπήρχαν μέχρι σήμερα.
Οι οδηγίες για τις ταμειακές μηχανές αφορούν όλες τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες που χρησιμοποιούν φορολογικούς μηχανισμούς και ξεκαθαρίζουν πότε θεωρείται ότι τελείται μια παράβαση, ποιο είναι το ύψος του προστίμου και μέχρι πότε μπορεί η φορολογική διοίκηση να το επιβάλει.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τις δηλώσεις που σχετίζονται με την απόκτηση, τη μεταβολή, τη διακοπή λειτουργίας ή την οριστική παύση χρήσης μιας ταμειακής μηχανής. Από τις 16 Σεπτεμβρίου 2024 και μετά, όποια επιχείρηση δεν υποβάλει τη σχετική δήλωση ή την υποβάλει εκπρόθεσμα κινδυνεύει με πρόστιμο 500 ευρώ. Το ποσό είναι ενιαίο ανεξάρτητα από το αν τηρούνται απλογραφικά ή διπλογραφικά βιβλία και δεν επηρεάζεται από τον αριθμό των ταμειακών μηχανών που διαθέτει η επιχείρηση όταν πρόκειται για εκπρόθεσμη δήλωση.
Η εγκύκλιος διευκρινίζει επίσης πότε θεωρείται ότι διαπράττεται η παράβαση. Αν μια δήλωση υποβληθεί εκπρόθεσμα, ως χρόνος τέλεσης θεωρείται η ημέρα που τελικά κατατέθηκε. Αν όμως δεν υποβληθεί ποτέ, η παράβαση θεωρείται ότι έχει τελεστεί από τη στιγμή που έληξε η νόμιμη προθεσμία υποβολής της. Αυτή η διάκριση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επηρεάζει τόσο το ύψος του προστίμου όσο και τον χρόνο παραγραφής του δικαιώματος της ΑΑΔΕ να το επιβάλει.
Ξεχωριστό κεφάλαιο αφορά την απώλεια ή τη μη διαφύλαξη της ταμειακής μηχανής, της φορολογικής μνήμης ή των ηλεκτρονικών αρχείων που αυτή δημιουργεί. Η ΑΑΔΕ επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να διαφυλάσσουν τον εξοπλισμό και τα δεδομένα του για όσο χρόνο προβλέπει η νομοθεσία. Εάν διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχουν, επιβάλλονται σημαντικά πρόστιμα. Για παραβάσεις από το 2016 και μετά, όταν η απώλεια δηλωθεί πριν από την έκδοση εντολής ελέγχου, το πρόστιμο ανέρχεται σε 2.500 ευρώ. Σε περιπτώσεις που η παράβαση εντοπιστεί κατά τη διάρκεια φορολογικού ελέγχου εφαρμόζονται οι ειδικές διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε ακόμη αυστηρότερες κυρώσεις.
Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει ακόμη ότι η επιβολή προστίμου επειδή δεν διαφυλάχθηκε μια ταμειακή μηχανή δεν σημαίνει αυτόματα ότι η επιχείρηση λειτουργούσε μέχρι την ημερομηνία του ελέγχου. Εάν ένας επαγγελματίας ζητήσει αναδρομική διακοπή εργασιών, οι φορολογικές αρχές οφείλουν να εξετάσουν τα πραγματικά στοιχεία της υπόθεσης ώστε να διαπιστώσουν αν η ταμειακή είχε πράγματι πάψει να χρησιμοποιείται πριν από τη διαπίστωση της παράβασης.
Τέλος ιδιαίτερη σημασία έχει και το θέμα της παραγραφής. Η ΑΑΔΕ εξηγεί αναλυτικά ότι οι προθεσμίες διαφέρουν ανάλογα με το πότε τελέστηκε η παράβαση και ποιο νομοθετικό καθεστώς ίσχυε κάθε φορά. Για τις πολύ παλιές υποθέσεις, όπως όσες ανάγονται στη χρήση του 2010, το δικαίωμα επιβολής προστίμων έχει πλέον παραγραφεί οριστικά, καθώς έχει συμπληρωθεί η ανώτατη δεκαπενταετής προθεσμία. Για τις νεότερες παραβάσεις εφαρμόζονται οι κανόνες του ισχύοντος Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, με την προθεσμία να υπολογίζεται, στις περισσότερες περιπτώσεις, από το τέλος του έτους κατά το οποίο διαπιστώνεται η παράβαση.
Παραδείγματα
-Ένα κατάστημα αγοράζει νέα ταμειακή μηχανή τον Οκτώβριο του 2026 αλλά ξεχνά να υποβάλει τη δήλωση απόκτησης στην ΑΑΔΕ. Κατά τη διάρκεια ελέγχου διαπιστώνεται η παράλειψη. Επειδή η παράβαση τελέστηκε μετά τις 16 Σεπτεμβρίου 2024, επιβάλλεται πρόστιμο 500 ευρώ για τη μη υποβολή της δήλωσης.
-Επιχείρηση σταματά να χρησιμοποιεί μία ταμειακή μηχανή, αλλά υποβάλλει τη δήλωση οριστικής παύσης δύο μήνες αργότερα. Η δήλωση έχει υποβληθεί εκπρόθεσμα και, επειδή η παράβαση αφορά περίοδο μετά τις 16 Σεπτεμβρίου 2024, επιβάλλεται πρόστιμο 500 ευρώ ανεξάρτητα από τον αριθμό των ταμειακών μηχανών που διαθέτει η επιχείρηση.
-Κατά τη διάρκεια φορολογικού ελέγχου το 2026, επιχείρηση αδυνατεί να προσκομίσει την παλιά φορολογική μνήμη της ταμειακής μηχανής, καθώς έχει καταστραφεί χωρίς να έχει προηγηθεί σχετική δήλωση απώλειας. Η υπόθεση εξετάζεται με βάση τις διατάξεις περί μη διαφύλαξης ΦΗΜ και ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες κυρώσεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, οι οποίες είναι σημαντικά αυστηρότερες από τα πρόστιμα που επιβάλλονται σε περίπτωση έγκαιρης δήλωσης της απώλειας.
