Με αργά βήματα η πράσινη μετάβαση των ελληνικών νοικοκυριών
Παρά τις αυξανόμενες περιβαλλοντικές ανησυχίες, η απόσταση ανάμεσα στην πρόθεση και την πράξη παραμένει εμφανής.
Με φόντο την εντεινόμενη συζήτηση για την κλιματική κρίση και την ανάγκη πράσινης μετάβασης, τα νέα στοιχεία της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης για το 2025 της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής αποκαλύπτουν ότι η ελληνική κοινωνία κινείται με αργούς και άνισους ρυθμούς προς μια πιο βιώσιμη καθημερινότητα.
Παρά τις αυξανόμενες περιβαλλοντικές ανησυχίες, η απόσταση ανάμεσα στην πρόθεση και την πράξη παραμένει εμφανής.
Ειδικότερα, μόλις το 0,9% του πληθυσμού ζει σε κατοικίες όπου εφαρμόστηκαν τρία ή περισσότερα μέτρα ενεργειακής αναβάθμισης την τελευταία πενταετία, ενώ το 1,4% προχώρησε σε δύο παρεμβάσεις και το 7,2% σε μία.
Αντίθετα, το 36,9% των νοικοκυριών δεν υλοποίησε καμία βελτίωση παρότι τη χρειαζόταν, γεγονός που αναδεικνύει ένα σημαντικό επενδυτικό κενό. Το υψηλό κόστος αποτελεί τον βασικό αποτρεπτικό παράγοντα για το 82,9% αυτών των περιπτώσεων, επιβεβαιώνοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση συνδέεται άμεσα με την οικονομική δυνατότητα των πολιτών.
Στο πεδίο της καθημερινής περιβαλλοντικής συμπεριφοράς, τα στοιχεία εμφανίζουν μικτή εικόνα. Το 38,9% των πολιτών δηλώνει ότι διαχωρίζει συστηματικά τα πλαστικά απορρίμματα, ενώ ένα σημαντικό 22,4% το κάνει σπάνια ή ποτέ. Παράλληλα, το 24,4% των πολιτών ανακυκλώνει παλιά κινητά τηλέφωνα, ωστόσο το 37,8% τα διατηρεί ανενεργά στο σπίτι, γεγονός που υποδηλώνει αδυναμία αξιοποίησης πολύτιμων πόρων.
Η πρόσβαση σε πράσινους δημόσιους χώρους παραμένει άνιση, καθώς το 35,3% του πληθυσμού βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 400 μέτρων από χώρο πρασίνου, ενώ το 5,6% απέχει πάνω από 2 χιλιόμετρα. Παράλληλα, τα επίπεδα ικανοποίησης εμφανίζονται μέτρια, με μόλις 3,9% να δηλώνει πλήρως ικανοποιημένο και 4,8% καθόλου ικανοποιημένο.
Στον τομέα των μετακινήσεων, το αυτοκίνητο εξακολουθεί να κυριαρχεί. Το 58,5% του πληθυσμού το χρησιμοποιεί ως βασικό μέσο μεταφοράς, έναντι 20,7% που επιλέγει τις δημόσιες συγκοινωνίες και 15,6% που μετακινείται με τα πόδια. Παράλληλα, το 83,6% των νοικοκυριών διαθέτει όχημα με κινητήρα βενζίνης, ενώ τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα περιορίζονται μόλις στο 1,2%, στοιχείο που δείχνει χαμηλή διείσδυση της ηλεκτροκίνησης. Σημειώνεται ότι το 53,0% των αυτοκινήτων έχει ταξινομηθεί πριν το 2010, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και η δυνατότητα πρόσβασης σε εργασία ή εκπαίδευση, με το 79,8% των πολιτών να μπορεί να φτάσει εντός μίας ώρας με βιώσιμα μέσα μεταφοράς, στοιχείο που αφήνει περιθώρια βελτίωσης στις υποδομές.
Σχετικά με τα ταξίδια, το 12,5% του πληθυσμού πραγματοποίησε ένα αεροπορικό ταξίδι εντός Ευρώπης τον τελευταίο χρόνο, ενώ μόλις το 2,9% ταξίδεψε εκτός Ευρώπης, γεγονός που περιορίζει τις εκπομπές από αερομεταφορές. Ωστόσο, ένα μικρό ποσοστό 1,4% πραγματοποίησε τέσσερα ή περισσότερα ταξίδια εντός Ευρώπης, συμβάλλοντας δυσανάλογα στο συνολικό αποτύπωμα.
Τέλος, οι διατροφικές συνήθειες δείχνουν υψηλή κατανάλωση ζωικών προϊόντων, με το 79,7% να καταναλώνει κρέας ή ψάρι σε εβδομαδιαία βάση και το 9,2% καθημερινά, παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου.
