Eurobank: Έως 12,7% υψηλότερα θα μπορούσε να κινηθεί το ΑΕΠ από την αναβάθμιση των ελληνικών πανεπιστημίων
Εάν η Ελλάδα προσεγγίσει σε ποιότητα τις χώρες με τα πιο προηγμένα συστήματα επιστημονικής έρευνας και ανάπτυξης, το ΑΕΠ θα μπορούσε να αυξηθεί μακροχρόνια κατά 10,8%-12,7%, κυρίως μέσω της ενίσχυσης της παραγωγικότητας και της διάχυσης γνώσης.
Αναπτυξιακή ώθηση θα μπορούσε να προσφέρει στην ελληνική οικονομία η ουσιαστική αναβάθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σύμφωνα με νέα μελέτη της Eurobank, η οποία εκτιμά ότι η σύγκλιση των ελληνικών πανεπιστημίων με τα πλέον ανεπτυγμένα εκπαιδευτικά και ερευνητικά συστήματα διεθνώς μπορεί να οδηγήσει μακροχρόνια σε αύξηση του ΑΕΠ έως και 12,7%.
Η μελέτη της Μονάδας Οικονομικής Ανάλυσης και Έρευνας της τράπεζας, με τίτλο «Η τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα: μεγέθη, προκλήσεις και δυνητική συνεισφορά στην ανάπτυξη», καταγράφει τις αδυναμίες του ελληνικού συστήματος, αλλά και τις σημαντικές δυνατότητες που δημιουργούνται μέσω της έρευνας, της καινοτομίας και της προσέλκυσης ξένων φοιτητών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, εάν η Ελλάδα προσεγγίσει σε ποιότητα τις χώρες με τα πιο προηγμένα συστήματα επιστημονικής έρευνας και ανάπτυξης, το ΑΕΠ θα μπορούσε να αυξηθεί μακροχρόνια κατά 10,8%-12,7%, κυρίως μέσω της ενίσχυσης της παραγωγικότητας και της διάχυσης γνώσης. Με βάση τα στοιχεία του 2025, η επίδραση αυτή αντιστοιχεί σε σωρευτική αύξηση του ΑΕΠ ανά απασχολούμενο κατά 6.200 έως 7.300 ευρώ, ενώ περίπου το ήμισυ του οφέλους εκτιμάται ότι μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε τρία έως πέντε χρόνια.
Το παράδοξο
Η μελέτη αναδεικνύει, πάντως, το παράδοξο της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η χώρα εμφανίζει το υψηλότερο μέσο ποσοστό συμμετοχής νέων 20 ετών στα πανεπιστήμια στην ΕΕ-27, στο 55,7% έναντι 33,1% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, χωρίς αυτό να συνοδεύεται από αντίστοιχα υψηλές επιδόσεις στην ποιότητα των δεξιοτήτων και στη σύνδεσή τους με την αγορά εργασίας.
Ιδιαίτερα χαμηλή είναι και η αποτελεσματικότητα στην αντιστοίχιση προσόντων και θέσεων εργασίας, ενώ η Ελλάδα καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά υπερ-ειδίκευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ίδια ώρα, θετικότερη είναι η εικόνα στην έρευνα, καθώς οι επιστημονικές δημοσιεύσεις των πανεπιστημίων έχουν αυξηθεί σημαντικά και η διεθνής απήχησή τους έχει βελτιωθεί.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην προσέλκυση ξένων φοιτητών. Η Eurobank θεωρεί φιλόδοξο αλλά ρεαλιστικό τον στόχο να αυξηθούν στους 100.000 από περίπου 25.000 σήμερα. Μόνο η άμεση συνεισφορά ενός τέτοιου σεναρίου στο ΑΕΠ εκτιμάται κοντά στο 1 δισ. ευρώ ετησίως.
Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτούνται περισσότερα αγγλόφωνα προγράμματα, διεθνείς συνεργασίες και πιστοποιήσεις, αναβάθμιση των πανεπιστημιακών υποδομών και στενότερη σύνδεση της εκπαίδευσης με την παραγωγική οικονομία. Η μελέτη προτείνει επίσης εξορθολογισμό του αριθμού των εισακτέων και μεγαλύτερη έμφαση σε τομείς όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα μεγάλα δεδομένα, η κυβερνοασφάλεια, η προηγμένη μεταποίηση και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
