Παρατάσεις και νέες ρυθμίσεις για Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, οικοδομικές άδειες και αυθαίρετα
Οι ιδιοκτήτες καλούνται να δηλώσουν σωστά τα ακίνητά τους στο Ε9, στο Κτηματολόγιο και στη ΔΕΗ.
Παρατάσεις σε κρίσιμες πολεοδομικές και κτηριακές διαδικασίες δίνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προσφέροντας πολύτιμο χρόνο στους ιδιοκτήτες ακινήτων για να τακτοποιήσουν εκκρεμότητες που αφορούν οικοδομικές άδειες, αυθαίρετες κατασκευές και δηλώσεις ακινήτων.
Οι ιδιοκτήτες καλούνται να δηλώσουν σωστά τα ακίνητά τους στο Ε9, στο Κτηματολόγιο και στη ΔΕΗ, ώστε να μπορούν να τα μεταβιβάσουν, να τα εντάξουν σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και συνολικά να τα αξιοποιήσουν.
Σε ό,τι αφορά στις οικοδομικές άδειες που ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας λόγω της εφαρμογής των «μπόνους» του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, προβλέπεται επανέκδοση με βάση τα νέα δεδομένα που προέκυψαν από τη σχετική απόφαση. Η σχετική προθεσμία λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026, διάστημα κατά το οποίο αναστέλλονται τόσο τα πρόστιμα όσο και οι κατεδαφίσεις. Η δυνατότητα αξιοποίησης των μπόνους δόμησης διατηρείται μόνο για τις άδειες που εμπίπτουν στις ευεργετικές διατάξεις του λεγόμενου «περιβαλλοντικού ισοδύναμου».
Ιδιοκτήτες και εργολάβοι που διαθέτουν οικοδομικές άδειες με κίνητρα και προσαυξήσεις του ΝΟΚ, οι οποίες έχουν ακυρωθεί ή εκκρεμεί αίτημα ακύρωσής τους, και για τις οποίες οι εργασίες είχαν ξεκινήσει ή οι άδειες είχαν εκδοθεί έως τις 11 Δεκεμβρίου 2024, καλούνται να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες ενέργειες. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχει υποβληθεί έως την ημερομηνία αυτή αίτημα ένταξης σε πρόγραμμα χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ή το ΕΣΠΑ. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να γνωστοποιήσουν έως τις 24 Φεβρουαρίου 2026, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τον αριθμό της οικοδομικής άδειας, την αρμόδια ΥΔΟΜ, τη Δημοτική Κοινότητα στην οποία βρίσκεται το ακίνητο και τον αριθμό της σχετικής δικαστικής απόφασης, προκειμένου να διενεργηθεί ο απαιτούμενος έλεγχος.
Παράταση έως τις 31 Μαρτίου 2028 δίνεται και για την τακτοποίηση αυθαιρέτων που ανεγέρθηκαν πριν από το 2011, υπό την προϋπόθεση ότι εντάσσονται στις κατηγορίες 1, 2, 3 και 4 και αφορούν μικρές ή μεσαίες αποκλίσεις από την οικοδομική άδεια. Αντίθετα, τα αυθαίρετα της κατηγορίας 5, που περιλαμβάνουν σοβαρές πολεοδομικές παραβάσεις, παραμένουν εκτός ρύθμισης από το 2020. Σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό του ΥΠΕΝ, δεν προβλέπεται άμεση επαναφορά της δυνατότητας τακτοποίησής τους, καθώς το ζήτημα αναμένεται να εξεταστεί μετά την ολοκλήρωση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, των οριοθετήσεων οικισμών και της καταγραφής του οδικού δικτύου.
Για αυθαίρετες κατασκευές που ανεγέρθηκαν πριν από το 1983, δεν απαιτείται η ύπαρξη οικοδομικής άδειας. Παρ’ όλα αυτά, οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων των κατηγοριών 1 έως 4 καλούνται να απευθυνθούν άμεσα σε μηχανικό, προκειμένου να ελεγχθεί η νομιμότητα του ακινήτου, να συγκριθούν τα εγκεκριμένα σχέδια με την πραγματική κατάσταση, να γίνει η κατηγοριοποίηση της παράβασης και ο υπολογισμός του προστίμου, να υποβληθεί η δήλωση στο σύστημα του ΤΕΕ και να ολοκληρωθεί η υπαγωγή με την ενημέρωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Σε παλαιά ακίνητα όπου δεν υπάρχει διαθέσιμος φάκελος, ενδέχεται να απαιτηθεί νέα τοπογραφική αποτύπωση ή στατική αξιολόγηση από εξειδικευμένο μελετητή.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, για την οποία η νέα προθεσμία ορίζεται την 1η Φεβρουαρίου 2028. Η μη έκδοσή της συνεπάγεται πρόστιμο που μπορεί να φτάσει έως και το 10% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου. Η υποχρέωση αφορά, μεταξύ άλλων, κτίρια συνάθροισης κοινού όπως θέατρα, κινηματογράφους και συνεδριακά κέντρα, τουριστικά καταλύματα άνω των 300 τετραγωνικών μέτρων, εκπαιδευτικά ιδρύματα όλων των βαθμίδων, δομές υγείας και πρόνοιας, καθώς και κάθε κτίριο στο οποίο στεγάζεται δημόσια ή δημοτική υπηρεσία, ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος.
Αντίθετα, για υφιστάμενα κτίρια κατοικιών, καταστημάτων και γραφείων, η έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου είναι υποχρεωτική μόνο κατά τη μεταβίβασή τους εν ζωή, χωρίς να προβλέπεται σε αυτή τη φάση η επιβολή προστίμου στους ιδιοκτήτες τους.
Για την έκδοση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας απαιτούνται, μεταξύ άλλων, το στέλεχος και τα σχέδια της οικοδομικής άδειας με τις αναθεωρήσεις της, το πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης, τυχόν δηλώσεις υπαγωγής σε νόμους τακτοποίησης αυθαιρέτων, σχέδια κατόψεων που αποτυπώνουν την πραγματική κατάσταση του ακινήτου, καθώς και στοιχεία στατικού ελέγχου όπου αυτά απαιτούνται. Σε περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατός ο εντοπισμός της οικοδομικής άδειας και των συνοδευτικών στοιχείων της, προβλέπεται η υποβολή βεβαίωσης απώλειας από την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης.
