Στο μάτι του κυκλώνα η ελληνική ακτοπλοΐα λόγω ETS και FuelEU
Η πλήρης ένταξη της ναυτιλίας στο Σύστημα Εμπορίας Ρύπων της Ε.Ε. (EU ETS) και η ταυτόχρονη εφαρμογή του κανονισμού FuelEU Maritime, σε συνδυασμό με τη γεωπολιτική αστάθεια και την άνοδο των τιμών ενέργειας, έχουν δημιουργήσει μια «τέλεια καταιγίδα» λειτουργικού κόστους για τον κλάδο.
Στο πιο κρίσιμο σταυροδρόμι των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται η ελληνική ακτοπλοΐα, καθώς από τον Φεβρουάριο του 2026 εισέρχεται αμετάκλητα σε μια νέα, ιδιαίτερα απαιτητική πραγματικότητα.
Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, η επιβάρυνση του λειτουργικού κόστους των ελληνικών ακτοπλοϊκών επιχειρήσεων εκτιμάται σήμερα κοντά στα 200 εκατ. ευρώ και αναμένεται να αγγίξει τα 400 εκατ. ευρώ ετησίως έως το 2030, έτος πλήρους εφαρμογής των ευρωπαϊκών κανονισμών. Σε δυσμενές σενάριο, με περαιτέρω αύξηση των διεθνών τιμών ενέργειας λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων, το κόστος μπορεί να προσεγγίσει ακόμη και τα 700 εκατ. ευρώ. Με δεδομένο ότι ο κύκλος εργασιών της ελληνικής ακτοπλοΐας διαμορφώνεται περίπου στα 1,2 δισ. ευρώ, τα περιθώρια βιωσιμότητας περιορίζονται δραματικά.
Τα καύσιμα, που αποτελούν διαχρονικά το 40% με 50% του λειτουργικού κόστους ενός πλοίου, έχουν ήδη ακριβύνει, ενώ η εφαρμογή του EU ETS από την 1η Ιανουαρίου 2026 υποχρεώνει τις εταιρείες να πληρώνουν για το 100% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Παράλληλα, ο κανονισμός FuelEU Maritime επιβάλλει αυστηρά όρια στην ένταση άνθρακα, τιμωρώντας τη χρήση συμβατικών καυσίμων με υψηλά πρόστιμα. Το κόστος αυτό θεωρείται αδύνατον να απορροφηθεί από τις εταιρείες και αναμένεται να μετακυλιστεί στα εισιτήρια, ασκώντας πιέσεις σε νησιώτες, επιχειρήσεις και τουρισμό.
Την ίδια ώρα, οι ευρωπαϊκοί στόχοι απανθρακοποίησης επιβάλλουν τον εκσυγχρονισμό του στόλου, χωρίς να υπάρχει σαφής τεχνολογική λύση ή διαθεσιμότητα εναλλακτικών καυσίμων, ενώ οι τράπεζες εμφανίζονται επιφυλακτικές στη χρηματοδότηση νέων επενδύσεων. Η εξαίρεση των πλοίων κάτω των 5.000 κόρων από το νέο καθεστώς δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού, ευνοώντας τα ταχύπλοα εις βάρος των συμβατικών πλοίων που εξυπηρετούν τη χειμερινή συγκοινωνία.
Παρά τις προσπάθειες της ελληνικής κυβέρνησης για μειώσεις τελών και εξασφάλιση ευρωπαϊκών επιδοτήσεων, ο κίνδυνος συγκοινωνιακής απομόνωσης των νησιών, ιδίως τους χειμερινούς μήνες, παραμένει ορατός, με τον κλάδο να προετοιμάζεται για μια βαθιά και βίαιη ανατροπή των οικονομικών του δεδομένων.
