Τα μεγάλα εμπόδια στον δρόμο του Κάθετου Διαδρόμου
Το πρώτο και πιο δομικό αγκάθι αφορά το ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αντιμέτωπος με μεγάλα εμπόδια βρίσκεται ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, ένα έργο που προορίζεται να καλύψει το ενεργειακό κενό της Ευρώπης μετά την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, αλλά σήμερα σκοντάφτει σε διαδοχικά αγκάθια. Ρυθμιστικές αγκυλώσεις της ΕΕ, περιορισμένο εμπορικό ενδιαφέρον, αμφισβητούμενα προϊόντα μεταφοράς, έλλειψη μακροπρόθεσμης ευρωπαϊκής στήριξης και εσωτερικές συγκρούσεις γύρω από κρίσιμες υποδομές LNG – με αιχμή την αντιπαράθεση Motor Oil και ΔΕΣΦΑ για τη «Διώρυγα Gas» – συνθέτουν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας.
Το πρώτο και πιο δομικό αγκάθι αφορά το ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Κάθετος Διάδρομος εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται από την Κομισιόν ως μια απλή εμπορική διαδρομή, υπό κανόνες που έχουν σχεδιαστεί για ώριμες αγορές και σταθερές ροές. Η προσέγγιση αυτή περιορίζει την αναγκαία ευελιξία σε ένα έργο στρατηγικής σημασίας, σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές συνθήκες επιβάλλουν ταχύτητα και προσαρμοστικότητα.
Δεύτερο αγκάθι είναι η περιορισμένη εμπορική ελκυστικότητα στη σημερινή φάση. Η χαμηλή ζήτηση στις δημοπρασίες χωρητικότητας, η επιφυλακτικότητα των traders και ο ανταγωνισμός από φθηνότερες εναλλακτικές διαδρομές μέσω Πολωνίας και Ουγγαρίας υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα του Διαδρόμου, παρά τη σταδιακή μείωση του κόστους μεταφοράς από τις ελληνικές πύλες εισόδου προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Το τρίτο αγκάθι συνδέεται με τη δομή των προσφερόμενων προϊόντων. Οι μηνιαίες δημοπρασίες και οι λεγόμενες «κλειδωμένες διαδρομές» προς την Ουκρανία έχουν προκαλέσει αντιδράσεις και βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Κομισιόν, καθώς δεν παρέχουν ευελιξία πρόσβασης σε ενδιάμεσα σημεία εισόδου και εξόδου. Η απουσία μακροπρόθεσμων, ανταγωνιστικών προϊόντων καθιστά δύσκολη τη σύναψη πολυετών συμβολαίων, απαραίτητων για την ωρίμανση της αγοράς.
Τέταρτο αγκάθι είναι η έλλειψη σταθερής ευρωπαϊκής στήριξης. Η προσωρινή εξαίρεση που έχει δοθεί έως τον Απρίλιο για την κάλυψη των αναγκών της Ουκρανίας δεν επαρκεί για ένα έργο τέτοιας κλίμακας. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι χωρίς ειδική μεταχείριση ή επιδότηση, το LNG που διοχετεύεται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου δύσκολα μπορεί να ανταγωνιστεί το ρωσικό αέριο όσο αυτό παραμένει παρόν στην αγορά.
Πέμπτο και ιδιαίτερα κρίσιμο αγκάθι αναδεικνύεται πλέον η εσωτερική σύγκρουση γύρω από τις υποδομές LNG στην Ελλάδα, με αιχμή την έντονη αντιπαράθεση της Motor Oil Hellas με τον ΔΕΣΦΑ για την απένταξη των έργων που συνδέονται με το FSRU «Διώρυγα Gas» από το Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης
Τα πέντε αυτά αγκάθια συνθέτουν ένα σύνθετο πλέγμα προκλήσεων που ξεπερνούν την εμπορική διάσταση του έργου και αγγίζουν τον ίδιο τον πυρήνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν ο Κάθετος Διάδρομος είναι αναγκαίος, αλλά αν η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι διατεθειμένη να προσαρμόσει τους κανόνες της στη νέα ενεργειακή πραγματικότητα. Οι επόμενες αποφάσεις της Κομισιόν και η επικείμενη συζήτηση για την αναθεώρηση του Κώδικα φυσικού αερίου θα κρίνουν αν το έργο θα ξεπεράσει τα εμπόδια ή θα παραμείνει εγκλωβισμένο σε ρυθμίσεις μιας άλλης εποχής, την ώρα που ο χρόνος μετρά αντίστροφα για την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.
