32ος Εισαγωγικός Διαγωνισμός ΕΣΔΔΑ - Τα θέματα Β’ Σταδίου του προτελευταίου διαγωνισμού
Ολοκληρώθηκε το Β’ Στάδιο του 32ου Εισαγωγικού Διαγωνισμού της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΣΔΔΑ). Παρουσιάζουμε όλα τα θέματα κληρωθέντα και μη και εξηγούμε γιατί ο επόμενος διαγωνισμός θα είναι ο τελευταίος με το σημερινό σύστημα εξετάσεων.
Ο 32ος εισαγωγικός διαγωνισμός της ΕΣΔΔΑ είναι ο προτελευταίος που διεξάγεται με το καθεστώς του π.δ.57/2007. Ο ν.5331/2026 (Α’ 142), που αναδιοργανώνει συνολικά το ΕΚΔΔΑ, ορίζει ρητά στις μεταβατικές του διατάξεις (άρθρο 85 παρ. 2) ότι για τους υποψηφίους που εισάγονται στην ΕΣΔΔΑ με επιτυχία στον 32ο και στον 33ο εισαγωγικό διαγωνισμό εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις του π.δ. 57/2007, το οποίο κατά τα λοιπά καταργείται (άρθρο 86 παρ. 1 περ. κη’). Το νέο σύστημα, επομένως, θα δοκιμαστεί για πρώτη φορά από τον 34ο διαγωνισμό.
Ο διαγωνισμός περνά στο ΑΣΕΠ
Η πιο εμβληματική αλλαγή είναι η μεταφορά της ευθύνης του διαγωνισμού στο ΑΣΕΠ. Η προκήρυξη εκδίδεται από το ΑΣΕΠ, μετά από γνώμη του Δ.Σ. του ΕΚΔΔΑ, δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και αναρτάται στη Διαύγεια και στους ιστότοπους των δύο φορέων· περιλαμβάνει, ως διακριτό παράρτημα, ενδεικτική βιβλιογραφία για τα εξεταζόμενα μαθήματα και ενδεικτικά πρότυπα των δοκιμασιών (άρθρο 61 §1). Οι αιτήσεις υποβάλλονται μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής του ΑΣΕΠ, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 18 του ν. 4765/2021, με ηλεκτρονική υπεύθυνη δήλωση μέσω gov.gr (άρθρο 61 §6), ενώ για τον έλεγχο των αιτήσεων και την επιλογή των υποψηφίων αρμόδια είναι η Κεντρική Επιτροπή Διαγωνισμού του άρθρου 46 (άρθρο 61 §8).
Ποιοι συμμετέχουν και πόσοι εισάγονται
Ο αριθμός των εισακτέων ορίζεται κατ' έτος με υπουργική απόφαση, δεν υπολείπεται των 80 και δεν υπερβαίνει τους 120 (άρθρο 61 §2). Δικαίωμα συμμετοχής έχουν οι κάτοχοι πτυχίου ή διπλώματος ΑΕΙ ή ΤΕΙ, ημεδαπής ή αναγνωρισμένου αλλοδαπής, ενώ γίνονται δεκτοί και τίτλοι ΝΠΠΕ του ν. 5094/2024. Οι υποψήφιοι δεν πρέπει, κατά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων, να έχουν υπερβεί το 50ό έτος της ηλικίας τους (άρθρο 61 §3). Νέα και ουσιώδης ρύθμιση είναι η ποσόστωση: ποσοστό 50% των θέσεων διατίθεται υποχρεωτικά σε κατόχους τίτλων που ορίζονται ως τυπικά προσόντα για τις ειδικότητες ΠΕ Μηχανικών, ΠΕ Πληροφορικής, ΠΕ Οικονομικού και τις αντίστοιχες ΤΕ (Μηχανικών, Πληροφορικής, Λογιστικού), αν δεν συμπληρωθεί ο αριθμός, οι θέσεις καλύπτονται από τους λοιπούς υποψηφίους με την υψηλότερη βαθμολογία (άρθρο 61 §4). Σπουδαστές και απόφοιτοι της ΕΣΔΔ, της ΕΣΤΑ και της ΕΣΔΔΑ αποκλείονται (άρθρο 61 §5).
Από δύο στάδια σε τρία και από τα δοκίμια στην πολλαπλή επιλογή
Ο διαγωνισμός διενεργείται ετησίως σε τρία στάδια, τα οποία ολοκληρώνονται εντός έξι μηνών από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων (άρθρο 62 §1). Το πρώτο στάδιο διενεργείται ηλεκτρονικά, σε κέντρα αξιολόγησης που υποδεικνύει το ΑΣΕΠ, και αποτελεί δοκιμασία διακρίβωσης γνωστικών ικανοτήτων και συμπεριφοράς: γλωσσικός συλλογισμός και κατανόηση κειμένου, αριθμητικός, επαγωγικός και παραγωγικός συλλογισμός, ανάλυση και επίλυση προβλημάτων, ιεράρχηση προτεραιοτήτων μέσω υποθετικών καταστάσεων, με βάση το Ενιαίο Πλαίσιο Δεξιοτήτων του ν. 4940/2022 (άρθρο 62 §2). Στο δεύτερο στάδιο προκρίνεται τριπλάσιος αριθμός υποψηφίων από τις προκηρυσσόμενες θέσεις, εφόσον έχουν επιτύχει την ελάχιστη απαιτούμενη βαθμολογία.
Το δεύτερο στάδιο, ηλεκτρονικά ή γραπτά, περιλαμβάνει τρία αντικείμενα (άρθρο 62 §3): «Δημόσια Διοίκηση και Διακυβέρνηση» για όλους, με ερωτήσεις γνώσης και υποθετικό σενάριο μελέτης περίπτωσης, με ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ή ανάπτυξη κειμένου ή συνδυασμό τους, «Δημόσια Οικονομικά και Ανάλυση Δεδομένων» για τους υποψηφίους της ποσόστωσης του 50% και «Συνταγματικό και Διοικητικό Δίκαιο» για τους λοιπούς, με την ίδια μέθοδο, και, για όλους, εξέταση στην αγγλική γλώσσα, ιδίως στην κατανόηση κειμένου, με ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και μετάφραση σύντομου κειμένου από τα ελληνικά στα αγγλικά και αντιστρόφως. Στο τρίτο στάδιο προκρίνεται διπλάσιος αριθμός υποψηφίων από τις θέσεις.
Το τρίτο στάδιο: προφορική εξέταση σε ομάδες
Το τρίτο στάδιο είναι προφορική εξέταση ενώπιον επιτροπής, με αντικείμενο τη διαχείριση ενός ζητήματος της επικαιρότητας —δημόσιας διοίκησης, διακυβέρνησης, οικονομίας ή διαχείρισης κρίσεων— το οποίο ο υποψήφιος έχει επιλέξει, μεταξύ των αναφερόμενων στην προκήρυξη, ήδη κατά την υποβολή της αίτησης. Η εξέταση γίνεται σε ομάδες τεσσάρων έως έξι υποψηφίων, είναι δημόσια και μαγνητοφωνείται. Το θέμα κάθε ομάδας επιλέγεται από την επιτροπή, είναι κοινό για όλα τα μέλη της και διεξάγεται με βάση γραπτό υλικό που δίνεται στους υποψηφίους, συνοδευόμενο, εφόσον προβλέπεται στην προκήρυξη, από ερωτηματολόγιο επαγγελματικής αξιολόγησης. Η επιτροπή εξετάζει την ικανότητα επιχειρηματολογίας και ανάλυσης δεδομένων, καθώς και τη διαμόρφωση κοινών ή εναλλακτικών προτάσεων στο πλαίσιο δυναμικής αλληλεπίδρασης. Η επιτροπή είναι τριμελής, με πρόεδρο μέλος του ΑΣΕΠ και δύο μέλη ΔΕΠ ενταγμένα στο Μητρώο Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού, και συγκροτείται με απόφαση του Προέδρου του ΑΣΕΠ ύστερα από εισήγηση του Δ.Σ. του ΕΚΔΔΑ, όταν χρησιμοποιείται ερωτηματολόγιο επαγγελματικής αξιολόγησης, μετέχει και ψυχολόγος ή εξειδικευμένος επαγγελματίας, χωρίς δικαίωμα βαθμολόγησης. Κάθε μέλος βαθμολογεί χωριστά και ο βαθμός προκύπτει από τον μέσο όρο των τριών (άρθρο 62 §4).
Πώς βγαίνει η τελική βαθμολογία
Η κλίμακα σε όλα τα στάδια είναι 1–100 και η ελάχιστη απαιτούμενη βαθμολογία για πρόκριση ορίζεται στην προκήρυξη. Η τελική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των βαθμολογιών των τριών σταδίων, με συντελεστές βαρύτητας 30% για το πρώτο, 45% για το δεύτερο και 25% για το τρίτο στάδιο (άρθρο 62 §5). Για την εφαρμογή της ποσόστωσης, η Κεντρική Επιτροπή Διαγωνισμού καταρτίζει χωριστούς πίνακες κατάταξης για τις δύο κατηγορίες υποψηφίων σε κάθε στάδιο, ώστε από κάθε κατηγορία να προκρίνεται το 50% (άρθρο 62 §6). Ο προσωρινός πίνακας επιτυχόντων αναρτάται στον ιστότοπο του ΕΚΔΔΑ (άρθρο 62 §7), ενστάσεις υποβάλλονται εντός πέντε ημερών (άρθρο 63 §1) και οι επιτυχόντες υποβάλλουν ηλεκτρονική υπεύθυνη δήλωση αποδοχής εντός δέκα ημερών από τη δημοσίευση του οριστικού πίνακα, διαφορετικά τη θέση τους καταλαμβάνουν οι επόμενοι (άρθρο 63 §2). Η εκπαιδευτική διαδικασία αρχίζει το πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου κάθε έτους (άρθρο 63 §4). Ο νόμος προβλέπει, τέλος, ότι ο διαγωνισμός είναι πλήρως προσβάσιμος σε άτομα με αναπηρία (άρθρο 62 §8) και ότι το ΑΣΕΠ μεριμνά για την επεξήγηση των βασικών αρχών του μαθηματικού μοντέλου κάθε εργαλείου που χρησιμοποιείται στις δοκιμασίες (άρθρο 62 §10).
Η φοίτηση: 18 μήνες, με πρακτική έξι μηνών
Η εκπαίδευση στην ΕΣΔΔΑ διαρκεί δεκαοκτώ μήνες, χωρίς διακοπή φοίτησης: δώδεκα μήνες θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης, στο πλαίσιο της οποίας παρέχονται και μαθήματα που επιμελείται η Ακαδημία Ηγεσίας, και έξι μήνες πρακτικής άσκησης (άρθρο 65 §1). Η πρακτική άσκηση πραγματοποιείται σε Γενικές Γραμματείες (Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων, Συντονισμού, Δημοσιονομικής Πολιτικής, Δημόσιας Διοίκησης, Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης) και ολοκληρώνεται με τελική εργασία (άρθρο 65 §§5–6). Ο τελικός πίνακας κατάταξης των αποφοίτων προκύπτει από τον τελικό βαθμό αποφοίτησης με συντελεστή 90% και από την τελική βαθμολογία του εισαγωγικού διαγωνισμού με συντελεστή 10% (άρθρο 65 §7). Οι απόφοιτοι διορίζονται σε προσωποπαγείς θέσεις των κλάδων ΠΕ ή ΤΕ που αντιστοιχούν στον τίτλο σπουδών τους (άρθρο 68 §1) και υποχρεούνται να υπηρετήσουν στο Δημόσιο για δέκα τουλάχιστον έτη (άρθρο 68 §6).
Τα θέματα του Β’ Σταδίου του 32ου Διαγωνισμού ΕΣΔΔΑ
Οι υποψήφιοι που προκρίθηκαν από το Α’ Στάδιο εξετάστηκαν στο κοινό μάθημα «Δημόσια Διοίκηση και Διακυβέρνηση» (γραπτά και προφορικά) και, στη συνέχεια, στον φάκελο επίκαιρου θέματος που είχε επιλέξει ο καθένας, ενώ εξετάστηκαν στην αγγλική γλώσσα οι μονόγλωσσοι και σε γαλλικά ή γερμανικά οι δίγλωσσοι. Παραθέτουμε το σύνολο των θεμάτων, όπως τέθηκαν, με την ένδειξη ποιο από τα τρία κληρώθηκε σε κάθε εξέταση.
Δημόσια Διοίκηση και Διακυβέρνηση (14/09/2026)
Θέμα 1ο (κληρωθέν) – Ψηφιακή διακυβέρνηση και μεταρρυθμίσεις
Α. Πώς και σε ποιες μεταρρυθμίσεις της οργάνωσης και λειτουργίας της Δημόσιας Διοίκησης έχει συμβάλει η ψηφιοποίηση;
Β. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της ψηφιοποίησης της Δημόσιας Διοίκησης;
Γ. Ποια είναι τα προβλήματα εφαρμογής της ψηφιοποίησης στην ελληνική Δημόσια Διοίκηση; Αναφέρατε παραδείγματα συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων.
Θέμα 2ο (μη κληρωθέν) – Οι ευρωπαϊκές δημόσιες πολιτικές και η εφαρμογή τους στην Ελλάδα
Α. Σε τι συνίσταται ο εξευρωπαϊσμός των δημόσιων πολιτικών;
Β. Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει ο εξευρωπαϊσμός των δημόσιων πολιτικών στο εγχώριο διοικητικό σύστημα;
Γ. Αναφέρατε δύο παραδείγματα επιτυχούς εξευρωπαϊσμού από την ελληνική εμπειρία.
Θέμα 3ο (μη κληρωθέν) – Διοικητική μεταρρύθμιση
Α. Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια της μεταρρύθμισης με σκοπό τον διοικητικό εκσυγχρονισμό;
Β. Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι προκλήσεις και ποια τα προβλήματα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των διοικητικών μεταρρυθμίσεων;
Γ. Αναφέρατε ένα παράδειγμα επιτυχημένης και ένα παράδειγμα αποτυχημένης μεταρρύθμισης στην ελληνική Δημόσια Διοίκηση. Τεκμηριώστε την απάντησή σας.
Φάκελος: Περιφερειακή Πολιτική και Ανάπτυξη (16/09/2026)
Θέμα 1ο (μη κληρωθέν)
Ποιες είναι οι κατευθύνσεις πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς του περιβάλλοντος, της κλιματικής αλλαγής και της αειφόρου ανάπτυξης και ποια η συμβολή τους στη βιώσιμη ανάπτυξη των Περιφερειών της Ελλάδας;
Θέμα 2ο (μη κληρωθέν)
Α. Ποια η σημασία της πολιτικής συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο αντίκτυπός της στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση;
Β. Ποιες ευκαιρίες διανοίγονται για την πολιτική συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το 2027;
Θέμα 3ο (κληρωθέν)
Α. Ποιοι είναι οι λόγοι που καθιστούν αναγκαία την άσκηση περιφερειακής πολιτικής;
Β. Ποια είναι τα μέσα με τα οποία υλοποιείται μέσω του ΕΣΠΑ 2021–2027 η αντιμετώπιση του περιφερειακού προβλήματος στην Ελλάδα;
Φάκελος: Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις (17/09/2026)
Θέμα 1ο (κληρωθέν)
Α. Με βάση τη Νεοκλασική Θεωρία Διεθνούς Εμπορίου, να εξηγήσετε τις συνέπειες της επιβολής δασμών στην εθνική και παγκόσμια οικονομία.
Β. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία «τάση» επιστροφής του διεθνούς εμπορικού συστήματος στον προστατευτισμό. Να εξηγήσετε τις θετικές και αρνητικές συνέπειες της τάσης αυτής.
Θέμα 2ο (μη κληρωθέν)
Το 1995 συστάθηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) ως υπερεθνικός θεσμός που ρυθμίζει το διεθνές εμπόριο. Αξιολογήστε την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας του πριν και μετά την έλευση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008.
Θέμα 3ο (μη κληρωθέν)
Α. Πώς κρίνετε τη σχέση κράτους–πολυεθνικών επιχειρήσεων στο πλαίσιο του σύγχρονου γεωοικονομικού περιβάλλοντος;
Β. Η στενότερη σχέση κράτους–πολυεθνικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να επηρεάσει την οικονομική ανάπτυξη; Αιτιολογήστε την απάντησή σας.
Φάκελος: Πληροφορική και Ψηφιακός Μετασχηματισμός (18/09/2026)
Θέμα 1ο (μη κληρωθέν)
(α) Με ποιον τρόπο οι γενικοί στόχοι της ΕΕ συνδέουν τον ανθρωποκεντρικό ψηφιακό μετασχηματισμό, τη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος, την ψηφιακή κυριαρχία, την υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών και την κυβερνοανθεκτικότητα;
(β) Περιγράψτε συνοπτικά τον μηχανισμό παρακολούθησης και συνεργασίας της Ψηφιακής Δεκαετίας 2030.
(γ) Εξηγήστε πώς τα πολυκρατικά έργα υλοποιούνται μέσω των Ευρωπαϊκών Κοινοπραξιών Ψηφιακής Υποδομής (EDIC) και τι σημαίνει για την ελληνική δημόσια διοίκηση η σύσταση του IMPACTS-EDIC με έδρα την Αθήνα.
Θέμα 2ο (κληρωθέν)
(α) Πώς το ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας μειώνει τον κατακερματισμό των εθνικών λύσεων ηλεκτρονικής ταυτοποίησης και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υποχρεώσεων των κρατών μελών της ΕΕ μετά την έκδοση των εκτελεστικών κανονισμών του Νοεμβρίου 2024;
(β) Ποιες εγγυήσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων προβλέπονται για το πορτοφόλι;
(γ) Ποιες λειτουργίες εμπιστοσύνης παρέχει το πορτοφόλι στον χρήστη κατά το άρθρο 5α του Κανονισμού 910/2014, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, και πώς προετοιμάζεται η ελληνική δημόσια διοίκηση;
Θέμα 3ο (μη κληρωθέν)
(α) Ποιος είναι ο σκοπός του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) και πώς συνδυάζει την εσωτερική αγορά, την καινοτομία και την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων; Πώς και γιατί ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/1744 [ψηφιακό Omnibus για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ)] τροποποίησε το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του;
(β) Πώς αντιμετωπίζει ο AI Act τα μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού και γιατί τα μεγάλα μοντέλα παραγωγικής ΤΝ (GenAI) αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα;
(γ) Ποιο είναι το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του AI Act μετά τον ν. 5321/2026 και πώς οι προτεραιότητες του «GenAI Greece 2030» υλοποιούνται μέσω των νέων εθνικών δομών;
Φάκελος: Κοινωνική Πολιτική (19/09/2026)
Θέμα 1ο (κληρωθέν)
- Ποιος είναι ο ρόλος της κοινωνικής πολιτικής στην αντιμετώπιση των αναγκών των ηλικιωμένων που χρειάζονται μακροχρόνια φροντίδα;
- Πώς επηρεάζει η δημογραφική γήρανση την ανάγκη για ανάπτυξη και χρηματοδότηση υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας;
- Ποια μέτρα κοινωνικής πολιτικής θα προτείνατε για τη βελτίωση του συστήματος μακροχρόνιας φροντίδας των ηλικιωμένων στην Ελλάδα;
Θέμα 2ο (μη κληρωθέν)
- Με ποιους τρόπους η στεγαστική πολιτική λειτουργεί ως δομικός πυλώνας της κοινωνικής πολιτικής;
- Πώς η έλλειψη πρόσβασης στην κατοικία επιδρά στον κοινωνικό αποκλεισμό;
- Ποια μέτρα κοινωνικής πολιτικής θα προτείνατε για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης;
Θέμα 3ο (μη κληρωθέν)
- Πώς συνδέεται το φύλο με τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό;
- Γιατί είναι σημαντικά τα σχέδια δράσης για την ισότητα των φύλων;
- Ποια μέτρα κοινωνικής πολιτικής θα προτείνατε για την επίτευξη της ουσιαστικής ισότητας των φύλων;
Μια πρώτη ανάγνωση των θεμάτων
Η κοινή γραμμή των φετινών θεμάτων είναι η επικαιρότητα: ψηφιοποίηση της διοίκησης, επιστροφή του προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο, ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας, μακροχρόνια φροντίδα ηλικιωμένων, ΕΣΠΑ 2021–2027. Σχεδόν κάθε θέμα ζητεί από τον υποψήφιο, πέρα από τη θεωρία, συγκεκριμένα παραδείγματα από την ελληνική εμπειρία ή δικές του προτάσεις πολιτικής. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει ο φάκελος Πληροφορικής, όπου τα θέματα παρέπεμπαν σε πολύ πρόσφατα νομοθετήματα (εκτελεστικοί κανονισμοί Νοεμβρίου 2024, Κανονισμός 2026/1744, ν. 5321/2026), ένδειξη ότι η προετοιμασία δεν μπορεί να σταματά στα εγχειρίδια.
Προφορική δοκιμασία (οι ερωτήσεις που τέθηκαν στους υποψηφίους)
Οι ερωτήσεις παρακάτω συγκεντρώθηκαν από υποψηφίους διαφορετικών ομάδων και βαρδιών. Καταγράφονται όπως τις θυμούνται οι ίδιοι.
1. Οργάνωση και αρχές της Δημόσιας Διοίκησης
- Αρχή χρηστής διοίκησης και αρχή αναλογικότητας στη Δημόσια Διοίκηση.
- Αρχή αναλογικότητας στο πλαίσιο της διακριτικής ευχέρειας της Διοίκησης: τι πρέπει να λαμβάνει υπόψη όταν λαμβάνει αποφάσεις.
- Διακριτική ευχέρεια υπαλλήλου.
- Αρχή νομιμότητας.
- Αρχή λογοδοσίας στη Δημόσια Διοίκηση.
- Αν ήσασταν δημόσιος υπάλληλος το 1942, από πού θα αντλούσατε νομιμότητα;
- Ασκεί η Δημόσια Διοίκηση έλεγχο συνταγματικότητας;
- Κανονιστικές πράξεις της Διοίκησης: νομοθετεί η Διοίκηση και υπό ποιες προϋποθέσεις;
- Συμμετέχει η Δημόσια Διοίκηση στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία, και πώς; Διαδικασία προετοιμασίας νομοσχεδίου από τη Δημόσια Διοίκηση.
- Καλή νομοθέτηση και ποια πολιτική έχει θεσπιστεί για αυτήν.
- Υπάρχει δημοκρατικός έλεγχος της Διοίκησης; Έλεγχος της Δημόσιας Διοίκησης. Εσωτερικός έλεγχος της Διοίκησης.
- Ποιος κάνει δημοσιονομικό έλεγχο;
- Είναι το soft law δεσμευτικό για τους δημοσίους υπαλλήλους;
- Παθογένειες της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης.
- Πιστεύετε ότι έχει αλλάξει η κουλτούρα στον δημόσιο τομέα ή παραμένει η ίδια;
- Δημόσιος τομέας: έννοια και έκταση.
2. Μοντέλα διοίκησης και διακυβέρνησης
- Νέο Δημόσιο Μάνατζμεντ (ΝΔΜ): τι είναι, γιατί δημιουργήθηκε, ποια αποτελέσματα φέρνει, οι αρχές του, παράδειγμα εφαρμογής στο ελληνικό Δημόσιο.
- Αρνητικά του ΝΔΜ.
- Διαφορές ΝΔΜ και γραφειοκρατίας.
- Σχέση – σύγκριση Νέου Δημοσίου Μάνατζμεντ και Δημόσιας Διακυβέρνησης.
- Το γραφειοκρατικό μοντέλο διοίκησης δέχεται κριτική· ποια η γνώμη σας; Τα προτερήματα της γραφειοκρατίας. Γραφειοκρατικά μοντέλα.
- Τεϊλορισμός.
- Αρχές καλής διακυβέρνησης.
- Ρυθμιστική διακυβέρνηση: τι είναι και ποια εργαλεία χρησιμοποιεί, με παραδείγματα. Εργαλεία διακυβέρνησης.
- Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση σε ενωσιακό και εγχώριο επίπεδο· οι αρχές της.
- Διοίκηση με στόχους (MBO): τι γνωρίζετε.
- SWOT analysis: τι γνώμη έχετε.
- Επιτελικό κράτος: πώς ο νόμος προωθεί την αποπολιτικοποίηση της Διοίκησης· αν άλλαξε κάτι στον ρόλο του Υπουργικού Συμβουλίου· ΕΣΚΥΠ, σχέδια δράσης και ρόλος της Δημόσιας Διοίκησης.
- Αποπολιτικοποίηση της Δημόσιας Διοίκησης: πώς επιτυγχάνεται.
- Διαφθορά και μηχανισμοί αντιμετώπισης.
- Αν το κράτος εκχωρήσει σε ιδιώτη κάποια αρμοδιότητά του, τι ευθύνες έχει για τη δράση του ιδιώτη;
- ΣΔΙΤ: τι είναι· θα μπορούσε ένα εργοστάσιο ανακύκλωσης να λειτουργήσει ως σύμπραξη;
- Με ποιους τρόπους χρηματοδοτείται η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια; Προέλευση πόρων (ουσιαστικά για τα ταμεία της ΕΕ).
3. Δημόσια πολιτική
- Τα στάδια του κύκλου της δημόσιας πολιτικής και πώς αξιολογείται.
- Πώς συμμετέχουν οι πολίτες στη διαμόρφωση πολιτικών.
- Πλεονεκτήματα της bottom-up λήψης αποφάσεων.
- Μεταφορά πολιτικών.
4. Ανθρώπινο δυναμικό και διοίκηση προσωπικού
- Συστήματα προσλήψεων / στελέχωσης δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Αρχές πρόσληψης στο Δημόσιο. Συστήματα επιλογής δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα.
- ΑΣΕΠ: αποστολή, αρχές, και δύο ακόμη διαδικασίες στις οποίες συμμετέχει.
- Ποια τα κίνητρα για να διοριστεί κανείς στο Δημόσιο;
- Τι πρέπει να διαθέτει ο σωστός δημόσιος υπάλληλος, κατά τη γνώμη σας.
- Μπορούν πολίτες κρατών-μελών της ΕΕ να δουλέψουν στο ελληνικό Δημόσιο;
- Αν είστε δικηγόρος και επιτύχετε στην ΕΣΔΔΑ, επιτρέπεται να ασκείτε δικηγορία; Να έχετε εμπορικό κατάστημα;
- Το φάντασμα του Βενιζέλου έρχεται από το 1911 στο 2011 και ρωτά: με ποιον νόμιμο τρόπο αλλάζετε τη συνταγματικά κατοχυρωμένη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων;
- Περιγράμματα θέσεων εργασίας.
- Παρακίνηση εργαζομένων στο Δημόσιο.
- Well-being στο Δημόσιο.
- Ο όρος «συναίσθημα στην εργασία»: πώς θα το βλέπατε ως προϊστάμενος. Ενσυναίσθηση ως προϊστάμενος.
- Επικοινωνία ανάμεσα στους υπαλλήλους.
- Τηλεργασία στο Δημόσιο: ποια εμπόδια προκύπτουν ως προς την εποπτεία των υπαλλήλων και πώς διασφαλίζεται η παραγωγικότητά τους.
5. Ηγεσία και καινοτομία
- Τι είδους ηγέτη έχει ανάγκη σήμερα το Δημόσιο; Τι ηγεσία θέλουμε;
- Ηγέτης γεννιέται ή γίνεται;
- Είστε προϊστάμενος και θέλετε η υπηρεσία σας να παραγάγει νέες ιδέες: τι κάνετε; Πώς μπορεί να ενισχυθεί η δημιουργικότητα στη Δημόσια Διοίκηση;
6. Ανεξάρτητες αρχές και θεσμοί
- Ανεξάρτητες αρχές: πείτε μας τι ξέρετε. Λόγοι ίδρυσης ανεξάρτητων αρχών. Τι κριτική μπορεί να ασκηθεί στις ανεξάρτητες αρχές.
- Υπάρχει διαφορά μεταξύ δημόσιων επιχειρήσεων και ανεξάρτητων αρχών;
- Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ).
7. Αποκέντρωση και αυτοδιοίκηση
- Αποκεντρωτικό και αυτοδιοικητικό σύστημα.
- Αρμοδιότητες Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
- Γιατί το κράτος αποφάσισε να μειώσει τόσο τους δήμους και δεν τους άφησε πολλούς, ώστε να εξυπηρετείται καλύτερα ο πολίτης; Γιατί συγχωνεύθηκαν οι δήμοι;
8. Ευρωπαϊκή Ένωση και Δημόσια Διοίκηση
- Σχέση Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δημόσιας Διοίκησης (σημείο τομής). Ευρωπαϊκή δημόσια διοίκηση και ελληνική διοίκηση.
- Τα αποφασιστικά όργανα της ΕΕ· υπάρχει στην ΕΕ θεσμός Συνηγόρου του Πολίτη;
- Ευρωπαϊκές υπηρεσίες (agencies).
- Περιφερειακή πολιτική της ΕΕ.
- Περίπτωση Ευρωπαίων πολιτών και νοσηλείας σε νοσοκομείο λόγω προβλήματος υγείας — και αντίστοιχα για άτομα από αφρικανική χώρα.
9. Ιστορικά και υποθετικά σενάρια (case studies)
- Πώς ανασυγκροτείται το κράτος μετά από έναν πόλεμο; Αν ήσασταν ανώτατο στέλεχος της Δημόσιας Διοίκησης το 1897, που η Ελλάδα έβγαινε από πόλεμο, τι θα συμβουλεύατε τον τότε πρωθυπουργό;
- Μελέτη περίπτωσης: είστε υπάλληλος με κακό χαρακτήρα, μη συνεργάσιμος, και υποβαθμίζεστε από διευθυντής σε υπάλληλο, ενώ άλλοι προωθούνται με πολιτικά κριτήρια σε θέσεις προϊσταμένων. Τι μπορείτε να κάνετε για την υποβάθμισή σας;
Από τις μαρτυρίες προκύπτουν τρία μοτίβα: (α) οι περισσότερες ερωτήσεις ήταν «κλασικές» και αναμενόμενες (ΝΔΜ, ανεξάρτητες αρχές, αναλογικότητα, συστήματα προσλήψεων), και οι εξεταστές συχνά κατεύθυναν τον υποψήφιο στην απάντηση, (β) εμφανίστηκαν, όμως, και ερωτήσεις «μάνατζμεντ» ή υποθετικών σεναρίων (τηλεργασία, ενσυναίσθηση, το «φάντασμα του Βενιζέλου», η ανασυγκρότηση του 1897), στις οποίες ζητείται κρίση και όχι αποστήθιση, (γ) ορισμένες ερωτήσεις (περιγράμματα θέσεων εργασίας, well-being, soft law) δεν είχαν εμφανιστεί σε προηγούμενους διαγωνισμούς, αν και ανήκουν στην ύλη της διακυβέρνησης.
Εξέταση στην ΑΓΓΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (15/09/2026)
Ageism and Age Discrimination in the Labour Market
Reading Text
Poverty in old age and older persons' disadvantages in the enjoyment of social protection are a consequence of discrimination throughout the course of life. They do not begin in old age, but have their roots earlier, starting with education and continuing with work. People with lower levels of formal education are more likely to earn less, affecting the resources available to them in old age. Furthermore, the trisection of life into formal education in early years, work in adulthood, and retirement in old age is outdated. A person's life course is characterized by life-long learning, interruptions or intermissions of employment due to unemployment or for other reasons, and giving or receiving care.
Ageism is one of the main hurdles to longer working lives, with older women being more affected by age discrimination than older men. Ageism is defined as stereotypes, prejudice and/or discriminatory actions or practices against older persons that are based on their chronological age or on a perception that the person is 'old'. Ageism has serious effects on older persons' health and shortens their life expectancy. This means that older persons affected by ageism benefit from social protection measures for a shorter period than others. Older workers facing ageism in the labour market are more likely to retire early and therefore contribute less to pension schemes.
Negative stereotypes of and prejudices against older workers are one of the manifestations of ageism in the labour market. The most prevalent negative stereotypes are that older persons have lower skills and capacity to learn, motivation, flexibility, adaptability to new technologies and productivity, are more resistant to change and are harder to train. Therefore, employers see them as having less potential for development, with shorter job tenure and fewer years in which the employer can reap the benefits of training them. They are often perceived as being more costly because they are thought to have higher wages, higher healthcare costs and greater use of benefits, and to be closer to retirement.
These stereotypes can lead to the decision not to hire older persons, in particular the oldest candidates. [...] Negative stereotypes and ageist assumptions can also be internalized by older persons themselves, which can lead to older persons not applying for jobs, not attending training courses, or retiring prematurely. [...]
Among Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) countries, Japan has one of the highest rates of older persons participating in the labour force due to a growing labour shortage resulting from a demographic shift. Over 70 per cent of those employed at age 65 or older have non-regular jobs. In many cases, people between 60 and 65 years of age receive reduced wages for the same work. There is also a lack of protection for older workers, who are more susceptible to illness and injury. Without specific legislation on discrimination, older workers face age discrimination in the labour market.
Training is an important factor in having a longer working life, as it provides the skills to stay up to date and meet the needs of the labour market. Lack of opportunity to attend training due to ageist assumptions can cause older persons to fall behind in the labour market. This, in turn, can amplify the negative perception that older workers have lower abilities and create a vicious circle. In Indonesia, for example, the maximum age to participate in certain job training schemes is 40 years. In Brazil, to address this issue, the Manuel Querino Programme for Social and Professional Skills provides training and employment reintegration for older persons.
Older persons often want to continue working, contribute to society and the economy with their huge range of skills, and share their experience with younger workers. Many also need to continue working to prevent poverty and maintain an adequate standard of living. In Europe, the main reason for persons aged 50 to 69 years who receive a pension to continue working is to provide a sufficient income. Older persons who need to work to secure an adequate income but cannot work or find work, for example because of disabilities or care duties, are at high risk of poverty.
[...] Globally, more than three quarters of older workers, the majority of them older women, are engaged in informal employment. While the rate of informal employment in each age group declines as a person approaches middle age, it increases again in old age, in particular after statutory retirement age due to the necessity of earning an income. Because informal employment is often prohibited or excluded from labour regulations, older workers are often denied sufficient legal protection or face barriers when seeking legal remedies, and they cannot contribute to pension schemes in the same way as persons in the formal labour market, increasing their risk of poverty after retirement, as they depend on non-contributory schemes.
[Finally], older persons, including those with disabilities, can also struggle to find work due to lack of accessibility, age inclusivity and age diversity in workplaces. Older workers might need work schedule flexibility, job redesign or transfer to a less strenuous job, accessible workplaces, job sharing or reduced working hours, which might not be provided by employers. A good practice for an age-inclusive policy is the menopause policy introduced in 2019 by the television station Channel 4 in the United Kingdom, whereby menopausal employees can request desk fans, quiet and cool rooms, a health assessment, flexible working arrangements, and paid leave if they feel unwell due to menopausal symptoms, including sudden symptoms during the working day.
(923 words)
Text adapted from: Charitakis, S., Cucu, F., Battaglini, M., Dewhurst, E., Hoermann, V., Champetier, B., Morosi, M., Biedron, T., & Blackwell, A. (2025). Study on Discrimination on the Grounds of Age in the EU: Final Report. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2838/5801001
Part One: Multiple Choice Questions
I. For questions 1 to 5, choose the best option A, B, or C.
1. What is the main argument of the text regarding poverty in old age?
A. It results primarily from insufficient pension contributions made in the final years of employment.
B. It stems from cumulative discrimination across the life course, reinforced by labour ageism.
C. It occurs mainly among workers who fail to plan adequately for retirement.
2. According to the text, why do employers often avoid hiring or investing in older workers?
A. They believe older employees generally request higher starting salaries and related benefits.
B. They assume older employees have reduced learning capacity but represent, at the end, a return on training investment.
C. They consider older employees more likely to challenge management decisions due to their working experience.
3. What effect can ageist stereotypes have on older workers themselves, according to the text?
A. They motivate older workers to seek retraining opportunities to disprove such stereotypes.
B. They can lead older workers to withdraw from the labour market through internalized assumptions.
C. They encourage older workers to negotiate improved retirement packages with employers.
4. What does the example of Japan illustrate about older workers' employment conditions?
A. Legislative protections ensure that older employees receive equal pay and full-time job security.
B. A rising demand for older workers driven by demographic shifts still coexists with unequal and precarious job conditions.
C. Older employees increasingly form the majority of full-time, protected positions in the national labour market.
5. According to the text, why does informal employment increase the risk of poverty for older workers?
A. It disqualifies them from labour protections and pension contributions, leaving them reliant on non-contributory schemes.
B. It increases labour cost through tax evasion thus pushing governments to increase indirect taxes in goods and services.
C. It automatically excludes this category of workers from any form of legal or medical protection worldwide.
II. For items 6 to 10, choose the most appropriate synonym (options A, B, or C) for the word or expression in bold and in the context in which it is provided.
6. "Ageism is one of the main hurdles to longer working lives, with older women being more affected by age discrimination than older men."
A. opportunities B. debates C. obstacles
7. "The most prevalent negative stereotypes are that older persons have lower skills and capacity to learn, motivation, flexibility, adaptability to new technologies and productivity, are more resistant to change and are harder to train."
A. persuasive B. common C. controversial
8. "[...] with shorter job tenure and fewer years in which the employer can reap the benefits of training them."
A. obtain B. calculate C. forfeit
9. "Lack of opportunity to attend training due to ageist assumptions can cause older persons to fall behind in the labour market. This, in turn, can amplify the negative perception that older workers have lower abilities and create a vicious circle."
A. diminish B. clarify C. intensify
10. "There is also a lack of protection for older workers, who are more susceptible to illness and injury."
A. resistant B. prone C. indifferent
Part Two: Summary
Provide a holistic summary of the given text, which should be between 120 and 150words.
Part Three: Written Production
You are a policy officer at the Ministry of Labour and Social Affairs, tasked with preparing a short report for your Minister on measures to combat age discrimination and support longer working lives in Greece.
Drawing on the ideas presented in the text, your report should focus on Greece and should:
- outline the principal barriers older workers face in employment, including stereotyping and exclusion from training;
- explain why older women are often disproportionately affected;
- recommend at least two practical measures the Government could adopt, drawing on examples of good practice referred to in the text or from examples you might know from around the world;
- address how these measures would help ensure compliance with EU non-discrimination legislation and standards.
Support your recommendations with clear arguments and relevant examples. Use your own words and organise your response in a coherent, appropriately formal manner. Draw on the ideas of the reference text but expand beyond the arguments provided in it. Write between 250 and 300 words.
You should:
- Title your report as follows: "Combating Ageism and Extending Working Lives: Policy Recommendations"
- Address it to the Minister of Labour as follows: "Dear Minister"
- Do not sign the report with your own name. Instead, sign it as follows:"Policy Officer"
- Follow the structure of a typical policy report: purpose; key considerations/background; recommendations; conclusion/next steps.
Οι σωστές απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, με βάση το κείμενο:1-B, 2-B, 3-B, 4-B, 5-A, 6-C, 7-B, 8-A, 9-C, 10-B.
