Η κυβέρνηση διατηρεί τα φορολογικά «παράθυρα» στην οικοδομή και κλείνει το μάτι στην αγορά
Η Ελλάδα αποτελεί μία από τις λίγες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου ένας νομοθετημένος ΦΠΑ για τις νέες οικοδομές παραμένει ανενεργός επί σειρά ετών.
Στη διατήρηση δύο φορολογικών αναστολών που συντηρούν τις στρεβλώσεις στην αγορά ακινήτων προσανατολίζεται η κυβέρνηση, δείχνοντας ότι δεν επιθυμεί να θεραπεύσει άμεσα τα κακώς κείμενα στον κατασκευαστικό κλάδο. Αντί να ενεργοποιήσει ένα συνεκτικό πλαίσιο διαφάνειας, εξετάζει να κρατήσει στον «πάγο» τόσο τον ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα όσο και τον φόρο υπεραξίας στις μεταβιβάσεις.
Η Ελλάδα αποτελεί μία από τις λίγες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου ένας νομοθετημένος ΦΠΑ για τις νέες οικοδομές παραμένει ανενεργός επί σειρά ετών. Το ίδιο συμβαίνει με τον φόρο υπεραξίας 15% επί του κέρδους από την πώληση ακινήτου. Οι δύο φόροι δεν έχουν καταργηθεί, αλλά η εφαρμογή τους μετατίθεται διαρκώς, δημιουργώντας ένα ιδιότυπο καθεστώς εξαίρεσης για έναν κλάδο που βρίσκεται παραδοσιακά ψηλά στις λίστες φοροδιαφυγής.
Με τη διατήρηση των αναστολών, η κυβέρνηση κλείνει ουσιαστικά το μάτι στην αγορά, προτάσσοντας τη στήριξη της οικοδομικής δραστηριότητας και την αποφυγή πρόσθετων επιβαρύνσεων. Δεν αντιμετωπίζει, όμως, τις συναλλαγές με υποτιμημένα συμβόλαια, αδήλωτες πληρωμές και «μαύρο» χρήμα. Το φαινόμενο διευκολύνεται και από τη διευρυνόμενη απόσταση μεταξύ αντικειμενικών και πραγματικών εμπορικών αξιών.
Η επαναφορά του ΦΠΑ θα μπορούσε να δημιουργήσει μια αλυσίδα αμοιβαίου ελέγχου
Σύμφωνα με φοροτεχνικούς, η επαναφορά του ΦΠΑ θα μπορούσε να δημιουργήσει μια αλυσίδα αμοιβαίου ελέγχου. Για να εκπέσει ο κατασκευαστής τον φόρο που καταβάλλει για υλικά, εξοπλισμό, τεχνικές εργασίες και υπηρεσίες, θα έπρεπε να διαθέτει νόμιμα παραστατικά. Εργολάβοι, τεχνίτες και προμηθευτές θα αποκτούσαν έτσι ισχυρότερο κίνητρο να δηλώνουν την πραγματική αξία κάθε συναλλαγής.
Η αναστολή φαίνεται, πάντως, να διευκολύνει και το Δημόσιο, το οποίο εισπράττει άμεσα τον ΦΠΑ των οικοδομικών υλικών χωρίς τον μεταγενέστερο συμψηφισμό του. Εάν ο φόρος επανερχόταν, η τελική είσπραξη θα ολοκληρωνόταν μετά την πώληση των κατοικιών, διαδικασία που ενδέχεται να απαιτήσει χρόνια.
Το επιχείρημα της προστασίας των νοικοκυριών δεν καλύπτει ολόκληρη την εικόνα. Η πρώτη κατοικία διαθέτει ειδικό καθεστώς απαλλαγής, ενώ τα περισσότερα νεόδμητα στις μεγάλες πόλεις είναι πλέον απρόσιτα για το μέσο νοικοκυριό και απευθύνονται κυρίως σε επενδυτές και υψηλά εισοδήματα.
Τι θα μπορούσε να γίνει; Η κυβέρνηση θα μπορούσε να εφαρμόσει μειωμένο ΦΠΑ, διατηρώντας την προστασία της πρώτης κατοικίας, και να ενεργοποιήσει τον φόρο υπεραξίας με εύλογες εξαιρέσεις. Αντί γι’ αυτό, επιλέγει ακόμη μία προσωρινή διευκόλυνση, αφήνοντας την οικοδομή με ειδικούς κανόνες και τις εστίες φοροδιαφυγής ουσιαστικά ανέγγιχτες.
