Αδύναμη ανάπτυξη και επίμονος πληθωρισμός στις ΗΠΑ πριν από το ενεργειακό σοκ λόγω Ιράν
Ήδη προκαλείται ανησυχία πριν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως η επίδραση του ενεργειακού σοκ που προκάλεσε η σύγκρουση με το Ιράν.
Η αμερικανική οικονομία παρουσίαζε ήδη σημάδια επιβράδυνσης και επίμονου πληθωρισμού πριν ακόμη η σύγκρουση με το Ιράν προκαλέσει νέο σοκ στις τιμές της ενέργειας, σύμφωνα με νεότερα οικονομικά στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν την Παρασκευή.
Η αναθεώρηση των στοιχείων για το ΑΕΠ του τέταρτου τριμήνου του 2025 δείχνει ότι η οικονομία αναπτύχθηκε με ετήσιο ρυθμό μόλις 0,7%, δηλαδή στο μισό του αρχικά εκτιμώμενου 1,4%. Παράλληλα, οι πραγματικές τελικές πωλήσεις προς ιδιώτες εγχώριους αγοραστές —ένας βασικός δείκτης που αποτυπώνει την κατανάλωση και τις ιδιωτικές επενδύσεις— αυξήθηκαν με ετήσιο ρυθμό 1,9%, χαμηλότερα κατά μισή ποσοστιαία μονάδα από την προηγούμενη εκτίμηση.
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία για τον πληθωρισμό δείχνουν ότι οι πιέσεις στις τιμές παραμένουν ισχυρές. Ο βασικός δείκτης τιμών προσωπικής κατανάλωσης (Core PCE), ο οποίος δεν περιλαμβάνει τρόφιμα και ενέργεια και αποτελεί τον βασικό δείκτη που παρακολουθεί η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, αυξήθηκε κατά 3,1% τον Ιανουάριο σε ετήσια βάση. Ο δείκτης ακολουθεί ανοδική πορεία από τον Οκτώβριο, όταν βρισκόταν στο 2,7%, ενώ σε τριμηνιαία βάση κινείται με ετήσιο ρυθμό 3,7%, σχεδόν διπλάσιο από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η Fed.
Οι εξελίξεις αυτές προκαλούν ανησυχία καθώς καταγράφονται πριν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως η επίδραση του ενεργειακού σοκ που προκάλεσε η σύγκρουση με το Ιράν. Σύμφωνα με την επικεφαλής οικονομολόγο της Nationwide, Κάθι Μπόστιαντσιτς, οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται να ενταθούν τους επόμενους μήνες, καθώς έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά οι τιμές της βενζίνης, του ντίζελ και των λιπασμάτων.
Η ίδια εκτιμά ότι στο δεύτερο τρίμηνο του έτους θα καταγραφεί ταυτόχρονα επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας και άνοδος του πληθωρισμού, εξαιτίας της αύξησης του ενεργειακού κόστους, της μείωσης των εξαγωγών λόγω διεθνών διαταραχών και της πτώσης της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης.
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι καταναλωτές είχαν ήδη αρχίσει να περιορίζουν τις δαπάνες τους πριν από την ενεργειακή κρίση. Οι πραγματικές καταναλωτικές δαπάνες αυξήθηκαν μόλις κατά 0,1% τον Ιανουάριο, ίδιος ρυθμός με τον Δεκέμβριο. Ταυτόχρονα, το ποσοστό αποταμίευσης αυξήθηκε στο 4,5%, ένδειξη ότι τα νοικοκυριά προτιμούν να αποταμιεύουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους αντί να το δαπανούν, αντιστρέφοντας την τάση που είχε επικρατήσει το μεγαλύτερο μέρος του 2025.
Το περιβάλλον αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο δίλημμα για τη Fed. Από τη μία πλευρά, υπάρχει πολιτική πίεση για μείωση των επιτοκίων ώστε να στηριχθεί η οικονομική ανάπτυξη. Από την άλλη, μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τον ήδη υψηλό πληθωρισμό, ενώ η διατήρηση ή αύξηση των επιτοκίων κινδυνεύει να επιβραδύνει ακόμη περισσότερο την οικονομία.
Παρά τις ανησυχίες, υπάρχουν και ορισμένες ενθαρρυντικές ενδείξεις από την αγορά εργασίας. Ο αριθμός των ανοιχτών θέσεων εργασίας αυξήθηκε κατά 396.000 τον Ιανουάριο, φτάνοντας σε ποσοστό 4,2% από 4% τον Δεκέμβριο. Τα στοιχεία δείχνουν σταθερούς ρυθμούς προσλήψεων και αποχωρήσεων, ενώ οι απολύσεις μειώθηκαν ελαφρώς, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αγορά εργασίας παραμένει ανθεκτική.
