Ακίνητα: Ψηφιακή Τράπεζα Αξιών για πωλήσεις και ενοίκια - Τα οφέλη και τα κενά της νέας ρύθμισης
Σήμερα οι ζητούμενες τιμές στις αγγελίες δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τις πραγματικές τιμές στις οποίες ολοκληρώνονται οι αγοραπωλησίες, ενώ αντίστοιχες αποκλίσεις μπορεί να εμφανίζονται και στην αγορά ενοικίων.
Ένα νέο εργαλείο παρακολούθησης της αγοράς ακινήτων σχεδιάζει να δημιουργήσει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, συγκεντρώνοντας σε ενιαία ψηφιακή βάση στοιχεία για τις αγοραπωλησίες, τις μισθώσεις και τις αξίες των ακινήτων σε ολόκληρη τη χώρα. Η Τράπεζα Αξιών Ακινήτων φιλοδοξεί να προσφέρει πληρέστερη εικόνα της κτηματαγοράς, ωστόσο η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από την αξιοπιστία των δεδομένων, τη συχνότητα ενημέρωσής τους και τη δυνατότητα πρόσβασης στις πληροφορίες.
Η σχετική πρόβλεψη περιλαμβάνεται στο άρθρο 354 νομοσχεδίου που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου 2026 και προβλέπει την προσθήκη νέου άρθρου 35Α στον νόμο 5073/2023.
Η νέα βάση θα λειτουργεί στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με την τεχνική υποστήριξη της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στόχος είναι η συγκέντρωση στοιχείων από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, ώστε να υπάρχει συστηματικότερη καταγραφή των αξιών των ακινήτων και των εξελίξεων στην αγορά.
Τα οφέλη από τη συγκέντρωση των στοιχείων
Η σημαντικότερη θετική πλευρά της πρωτοβουλίας είναι η δυνατότητα δημιουργίας μιας ενιαίας εικόνας της αγοράς ακινήτων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πληροφορίες για τις τιμές παραμένουν κατακερματισμένες.
Σήμερα, οι ζητούμενες τιμές στις αγγελίες δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τις πραγματικές τιμές στις οποίες ολοκληρώνονται οι αγοραπωλησίες, ενώ αντίστοιχες αποκλίσεις μπορεί να εμφανίζονται και στην αγορά ενοικίων.
Η συγκέντρωση στοιχείων από διαφορετικές πηγές θα μπορούσε να επιτρέψει ακριβέστερη παρακολούθηση των μεταβολών στις αξίες, ιδιαίτερα εάν διαχωρίζονται οι πραγματικές συναλλαγές από τις εκτιμήσεις και τις ζητούμενες τιμές.
Παράλληλα, η αξιοποίηση γεωγραφικών δεδομένων μπορεί να βοηθήσει στην αποτύπωση των διαφορών μεταξύ περιοχών, αναδεικνύοντας πού καταγράφονται οι μεγαλύτερες αυξήσεις ή μειώσεις.
Η νέα βάση θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για τον σχεδιασμό στεγαστικών και οικονομικών πολιτικών, εφόσον τα στοιχεία αξιοποιηθούν συστηματικά από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Τα κενά που δημιουργούν ερωτήματα
Παρά τις δυνατότητες της νέας πλατφόρμας, η προτεινόμενη διάταξη αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα για την πρακτική λειτουργία της.
Το πρώτο αφορά την ποιότητα των δεδομένων. Η συμμετοχή ιδιωτικών φορέων μπορεί να εμπλουτίσει τη βάση, αλλά δημιουργεί την ανάγκη για σαφή κριτήρια αξιολόγησης και διαχωρισμού των πληροφοριών.
Χωρίς ενιαία μεθοδολογία, υπάρχει κίνδυνος να συγκεντρώνονται στοιχεία που δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα, περιορίζοντας την αξιοπιστία των συμπερασμάτων.
Επιπλέον, δεν καθορίζεται συγκεκριμένη συχνότητα επικαιροποίησης. Σε μια αγορά όπου οι τιμές μεταβάλλονται, η καθυστερημένη καταχώριση πληροφοριών μπορεί να μειώσει σημαντικά τη χρησιμότητα της βάσης.
Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα αφορά τη δημοσιοποίηση των δεδομένων.
Η διάταξη προβλέπει τη συγκέντρωση πληροφοριών για την παρακολούθηση της κτηματαγοράς, χωρίς όμως να ορίζει εάν οι πολίτες θα μπορούν να αναζητούν στοιχεία για τις τιμές πώλησης και τα ενοίκια ανά περιοχή.
Η πρόσβαση σε συγκεντρωτικά και ανωνυμοποιημένα δεδομένα θα μπορούσε να ενισχύσει τη διαφάνεια, βοηθώντας αγοραστές, πωλητές, ιδιοκτήτες και ενοικιαστές να αξιολογούν καλύτερα τις συνθήκες της αγοράς.
Αντίθετα, εάν οι πληροφορίες παραμείνουν αποκλειστικά διαθέσιμες στις δημόσιες υπηρεσίες, το άμεσο όφελος για τους πολίτες θα είναι μικρότερο.
Η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί πάντως βασική πρόβλεψη της ρύθμισης, καθώς τα στοιχεία θα συλλέγονται χωρίς αναφορά σε πληροφορίες ταυτοποίησης φυσικών ή νομικών προσώπων.
