Βρετανία: Τα «πολεμικά ομόλογα» επιστρέφουν και ξυπνούν δυσάρεστες μνήμες
Σήμερα, η ιδέα των «War Bonds 2.0» επιστρέφει καθώς η Βρετανία αναζητά πρόσθετους πόρους για την ενίσχυση της άμυνάς της.
Η συζήτηση για την έκδοση «πολεμικών ομολόγων» στη Βρετανία, με στόχο τη χρηματοδότηση των αυξημένων αμυντικών δαπανών, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ιστορικό προηγούμενο που αποδείχθηκε ιδιαίτερα επώδυνο για τους αποταμιευτές.
Η Βρετανία είχε καταφύγει σε αντίστοιχη λύση κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Το 1914, παρά το γεγονός ότι αποτελούσε μία από τις πλουσιότερες οικονομίες του κόσμου, βρέθηκε αντιμέτωπη με τεράστιες χρηματοδοτικές ανάγκες εξαιτίας του πολέμου.
Η κυβέρνηση αποφάσισε τότε να δανειστεί απευθείας από τους επενδυτές μέσω ενός ειδικού πολεμικού δανείου, προσφέροντας επιτόκιο 3,5% και προβλεπόμενη αποπληρωμή μεταξύ 1925 και 1928. Η πρώτη προσπάθεια, ωστόσο, δεν κατάφερε να συγκεντρώσει τα κεφάλαια που είχαν τεθεί ως στόχος. Από τα 350 εκατ. λίρες που επιδίωκε να αντλήσει το κράτος, συγκεντρώθηκαν μόλις 91 εκατ. λίρες, με το χρηματοδοτικό κενό να καλύπτεται τελικά από την κεντρική τράπεζα.
Το 1917 ακολούθησε μια νέα και πολύ μεγαλύτερη έκδοση πολεμικών ομολόγων. Αυτή τη φορά συνοδεύτηκε από μια ευρεία εκστρατεία που παρουσίαζε την επένδυση ως πατριωτικό καθήκον και ως έναν σχετικά ασφαλή τρόπο συμμετοχής των πολιτών στην πολεμική προσπάθεια. Περίπου τρία εκατομμύρια άνθρωποι επένδυσαν συνολικά 2,5 δισ. λίρες.
Οι εξελίξεις των επόμενων δεκαετιών, ωστόσο, έδειξαν ότι οι αποταμιευτές δεν ήταν προστατευμένοι από τις οικονομικές αναταράξεις. Το 1932, εν μέσω της Μεγάλης Ύφεσης, το επιτόκιο του χρέους κρίθηκε υπερβολικά υψηλό και οι επενδυτές κλήθηκαν να ανταλλάξουν τους τίτλους τους με ομόλογα χωρίς συγκεκριμένη ημερομηνία αποπληρωμής και με χαμηλότερο κουπόνι 3,5%.
Στη συνέχεια, ο πληθωρισμός ανέλαβε να διαβρώσει σταδιακά την πραγματική αξία των χρημάτων. Όταν το βρετανικό κράτος αποφάσισε, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, να εξοφλήσει το μεγαλύτερο μέρος των τίτλων που συνδέονταν με τη χρηματοδότηση του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η πραγματική αξία της αρχικής επένδυσης είχε μειωθεί δραματικά.
Σήμερα, η ιδέα των «War Bonds 2.0» επιστρέφει καθώς η Βρετανία αναζητά πρόσθετους πόρους για την ενίσχυση της άμυνάς της. Μία από τις προτάσεις προβλέπει τη διάθεση ειδικών κρατικών τίτλων στους πολίτες, ενδεχομένως με φορολογικά κίνητρα, ώστε μέρος των χρημάτων που παραμένουν στις τραπεζικές καταθέσεις να διοχετευθεί στις αμυντικές δαπάνες.
Το σχέδιο θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα πηγή χρηματοδότησης για το κράτος. Ωστόσο, πίσω από τον όρο «πολεμικά ομόλογα» βρίσκεται ουσιαστικά μια ακόμη μορφή κρατικού δανεισμού. Και το ιστορικό προηγούμενο αποτελεί σαφή προειδοποίηση: ακόμη και μια επένδυση με κρατική εγγύηση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δυσμενής όταν ο πληθωρισμός και ο χρόνος διαβρώνουν την πραγματική αξία των αποταμιεύσεων.
